Antalya’da devam eden COP31 İklim Zirvesi’nde Greta Thunberg ve farklı ülkelerden iklim aktivistleri, hükümetlerin iklim politikalarını, fosil yakıt ekonomisini ve savaşların yarattığı ekolojik yıkımı eleştirdi. İklim krizinin insan hakları, savaşlar ve toplumsal eşitsizliklerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan aktivistler, ön cephedeki toplulukların taleplerinin dikkate alınmasını istedi.
Antalya’da 9-20 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler 31. Taraflar Konferansı (COP31), iklim krizine karşı uluslararası politikaların tartışıldığı bir süreçte, iklim adaleti ve insan hakları taleplerinin de gündeme taşındığı bir platforma dönüştü.
Zirvenin dördüncü gününde, 12 Kasım’da konferansın medya merkezinde “Greta Thunberg ve Ön Cephedeki Topluluklardan İklim Adaleti ve Hesap Verebilirlik Talebi” başlıklı basın toplantısı düzenlendi.
İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg’in katıldığı toplantıda Nepal Milletvekili Sagar Dhakal, Avustralya’dan yerli topluluk temsilcisi Rikki Dank, Filistin İklim Stratejisi Enstitüsü Kurucusu Mohammad Usrof ve Ruanda ile Demokratik Kongo Cumhuriyeti kökenli iklim aktivisti Celine Isimbi de söz aldı.
Konuşmacılar, iklim krizinin sonuçlarını doğrudan yaşayan toplulukların karar alma süreçlerinden dışlanmasını eleştirerek hükümetlere iklim adaleti, şeffaflık ve hesap verebilirlik çağrısı yaptı.
Thunberg: Gezegen ölmüyor, öldürülüyor
Greta Thunberg, iklim krizinin giderek derinleştiğini, hükümetlerin ve uluslararası kurumların ise bu yıkımı önlemek için gerekli sorumluluğu üstlenmediğini söyledi.
İklim krizinin savaşlar, ekolojik yıkım ve insan hakları ihlallerinden bağımsız ele alınamayacağını belirten Thunberg, şu ifadeleri kullandı:
“Daha fazla soykırımın, daha fazla ekolojik yıkımın yaşandığı, temel haklarımızın tamamen aşındığı ve temel ihtiyaçların lüks haline geldiği bir geleceğe doğru ilerliyoruz.”
Mevcut uluslararası politikaların krizi kontrol altına almakta yetersiz kaldığını vurgulayan Thunberg, “Gezegen ölmüyor, öldürülüyor. Bizi kurtarmasını beklediğimiz kişiler gezegeni öldürenlerin ta kendisi. Kimse bizi kurtarmaya gelmeyecek” dedi.
Thunberg, devletlerin ve diğer kurumların insan haklarını tehdit ettiği koşullarda toplumsal mücadele ve dayanışmanın önemine işaret ederek, “İnsan haklarımız tehdit edildiğinde ayağa kalkmak, sorumluluk almak ve herkesin insan hakları için mücadele etmek bizim görevimizdir” ifadelerini kullandı.
Filistin’deki yıkım ve fosil yakıt ekonomisi
Toplantının önemli başlıklarından biri, Filistin’de yaşanan savaşın çevresel sonuçları ve fosil yakıt ticaretinin bu süreçteki rolü oldu.
Filistin İklim Stratejisi Enstitüsü Kurucusu Mohammad Usrof, fosil yakıt ekonomisinin savaş ve yıkımla iç içe geçtiğini belirterek Gazze’deki yıkımın ekolojik boyutuna dikkat çekti.
Usrof, fosil yakıtlara dayalı militarist ekonomik düzenin savaşlardan kazanç sağladığını ve Filistin topraklarındaki çevresel tahribatı derinleştirdiğini söyledi. Kendi ailesinden 20 kişinin de öldürüldüğünü belirten Usrof, Filistin’deki yıkımın yalnızca insani bir felaket olarak değerlendirilemeyeceğini, aynı zamanda ekolojik bir yıkım anlamına geldiğini vurguladı.
Thunberg de Türkiye üzerinden İsrail’e petrol sevkiyatının durdurulması çağrısında bulundu. Söz konusu sevkiyatların Filistin’deki soykırımı doğrudan beslediğini savunan Thunberg, fosil yakıt ticareti ile insan hakları ihlalleri arasındaki ilişkiye dikkat çekti.
Petrol sevkiyatları konusunda daha önce yayımlanan araştırmalarda, Türkiye’nin Ceyhan Limanı’ndan başka ülkelere gönderildiği bildirilen bazı petrol tankerlerinin İsrail’e ulaştığı ileri sürülmüştü. Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ise 2024 yılında Ceyhan’dan İsrail’e doğrudan petrol sevkiyatı yapıldığı iddialarını reddetmişti.
Yerli topluluklardan fosil yakıt projelerine tepki
Avustralya’dan yerli topluluk temsilcisi Rikki Dank, fosil yakıt şirketlerinin faaliyetlerinin yerli halkların toprakları ve yaşam alanları üzerindeki etkilerini gündeme getirdi.
Dank, yeni kömür, petrol ve doğalgaz projelerine karşı yerli toplulukların itirazlarının dikkate alınmasını istedi. Geleneksel topraklarda yürütülen madencilik ve fosil yakıt faaliyetlerinin su kaynakları ve ekosistemler üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
Nepal Milletvekili Sagar Dhakal ise ülkede yaşanan büyük heyelan felaketini anlattı. Buzulların erimesiyle bağlantılı felaketin ardından kurtarma çalışmalarına katıldığını belirten Dhakal, iklim krizinin insanların yaşamları ve yerleşim alanları üzerindeki yıkıcı sonuçlarını aktardı.
Ruanda ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti kökenli iklim aktivisti Celine Isimbi de hükümetlerin uluslararası toplantılarda verdikleri sözlerle iklim krizinden etkilenen toplulukların gündelik yaşamında gerçekleşen değişim arasındaki uçuruma dikkat çekti. Isimbi, liderlerin zirvelere katılmasının tek başına anlam taşımadığını, somut kaynakların ve politikaların doğrudan etkilenen toplulukların ihtiyaçlarına yönelmesi gerektiğini belirtti.
COP31 eleştirisi: Yeşile boyanmış sirkler
Greta Thunberg, Birleşmiş Milletler iklim konferanslarının iklim krizine karşı somut sonuç üretmekte yetersiz kaldığı yönündeki eleştirilerini COP31’de de yineledi.
Antalya’ya gelişinde COP zirvelerini “yeşile boyanmış sirkler” olarak nitelendiren Thunberg, hükümetlerin yıllardır verdikleri taahhütleri uygulamaya geçirmediğini söyledi.
Aktivistlerin zirveye katılma gerekçesini açıklayan Thunberg, iktidar sahiplerini yıllardır dile getirdikleri sözleri hayata geçirmeye zorlamak istediklerini belirtti.
COP31’in resmi programında iklim finansmanı, sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine uyum ve fosil yakıtlardan uzaklaşma müzakerelerin temel başlıkları arasında bulunuyor. Ancak fosil yakıtlardan çıkış konusunda ülkeler arasında ortak bir yol haritası oluşturulamaması, iklim aktivistlerinin eleştirilerinin odağında yer alıyor.
Human Rights Watch da COP31 öncesinde yayımladığı değerlendirmede, iklim krizinden doğrudan etkilenen yerli halkların ve toplulukların karar alma süreçlerine katılımının sağlanmasını, iklim finansmanının bu topluluklara doğrudan ulaştırılmasını ve çevre savunucularının çalışma özgürlüğünün korunmasını talep etmişti.
Thunberg’den Kürdistan için adalet çağrısı
Basın toplantısında Filistin’deki savaşın yanı sıra iklim krizinden etkilenen toplulukların hakları, yerli halkların yaşam alanları ve ekolojik yıkım da gündeme geldi.
Thunberg, toplantının sonunda konuşmasını “Justice for Kurdistan” (Kürdistan için adalet) sözleriyle tamamladı.
Thunberg’in bu mesajı, iklim adaleti mücadelesinin halkların kendi yaşam alanları üzerindeki hakları, savaş karşıtlığı ve insan hakları mücadelesiyle birlikte ele alınması gerektiğine ilişkin çağrısının bir parçası olarak öne çıktı.
COP31, 20 Kasım’a kadar Antalya’da devam edecek.
