İsviçre’de Uber, Uber Eats, Bolt ve Just Eat çalışanları; düşük ücretlere, güvencesiz çalışma koşullarına ve işten çıkarmalara karşı eylemlerini sürdürüyor. Just Eat’in yüzlerce pozisyonu kaldırıp daha fazla serbest kurye kullanma planı, son haftalarda Zürih, Glattal, Bern ve St. Gallen’de protesto ve grevlere yol açtı. Unia’nın yeni dilekçesi, kantonları ve Ekonomi İşleri Sekreterliği’ni (SECO) platform şirketlerindeki “sahte serbest çalışma” uygulamalarına karşı harekete geçmeye çağırıyor.
Unia’dan kantonlara ve SECO’ya çağrı
Unia, Uber, Uber Eats ve Bolt’un yıllardır işçileri bağımsız çalışan gibi göstererek iş ve sosyal güvenlik yükümlülüklerinden kaçındığını savunuyor. Sendika, Just Eat’in de doğrudan istihdam ettiği kuryeleri işten çıkarıp benzer koşullarda yeniden çalıştırmayı planladığını ileri sürüyor. Dilekçede kantonlardan ve SECO’dan koordineli denetim ve yasal yaptırımlar isteniyor. UNIA’nın imza kampanyasına şu linkten ulaşabilirsiniz: https://unia.ch/de/schwerpunkte/petition-plattformen
Just Eat ise yeniden yapılanmayı değişen müşteri talepleri ve gün içine, gece saatlerine kadar yayılan teslimat ihtiyacıyla açıklıyor. Şirket, sabit vardiyalı mevcut düzenin bu esnekliği karşılamadığını söylüyor. SRF’ye göre şirket İsviçre’de 373 pozisyonu kaldırmayı planlıyor; bunların 193’ü doğrudan istihdam edilen kuryeler, 180’i ise dış personel şirketleri üzerinden çalışanlar.
Zürih’ten St. Gallen’e grev ve sokak eylemleri
Just Eat kuryeleri 29 Ekim’de şirketin Zürih’teki İsviçre merkezinin önünde protesto düzenledi. 8 Kasım’da Zürih ve Glattal’daki çalışanlar, doğrudan istihdamın korunması ve işten çıkarmaların durdurulması talebiyle öğle ve akşam vardiyalarında greve çıktı. Sendika verilerine göre o gün planlanan vardiyaların yarıdan fazlası yapılamadı.
12 Kasım’da Bern’de onlarca kurye ve destekçi Münsterplatz’dan belediye binasına yürüyerek şirketin planını protesto etti. Ertesi gün St. Gallen’deki Just Eat kuryeleri öğle ve akşam vardiyalarını bıraktı; çalışanlar kent merkezindeki Marktgasse’de taleplerini duyurdu. Grevciler işten çıkarmaların durdurulmasını ve yetkililerin sahte serbest çalışma olarak nitelendirilen modellere müdahale etmesini istiyor.
Bugün, 14 Kasım’da Bern’de devam eden İsviçre Sendikalar Birliği’nin (SGB) kongresinde de Uber, Uber Eats, Bolt ve Just Eat çalışanları hak mücadeleleriyle ilgili dayanışma talebinde bulundular. İşçilerini direnişleri ve dayanışma talepleri kongre delegeleri tarafından coşkuyla desteklendi.
Uber ve Bolt sürücüleri de ücretlere karşı eylemde
Platform işçilerinin eylemleri Just Eat’le sınırlı değil. Ekim 2025’te 100’den fazla Uber sürücüsü, düşen gelirleri ve çalışma koşullarını protesto etmek için Zürih’te greve çıktı. SRF’ye göre sürücüler eylemi kendileri örgütledi; katılımcılar gelirlerinin üç yılda yüzde 60 azaldığını söyledi. Sürücüler, Bolt’un Zürih pazarına daha düşük fiyatlarla girmesinin ardından Uber’in de fiyatlarını düşürmesinin kazançlarını baskıladığını savundu.
Uber Eats kuryeleri için de sendikal eylemler düzenlendi. Syndicom, Mayıs 2026’da Zürih’te çalışanların haklarına dikkat çekmek için bir kampanya yürüttü; Uber’den kuryeleri düzenli iş sözleşmeleriyle istihdam etmesini ve sosyal sigortaya dahil etmesini istedi.
Hukuki tartışma sürüyor
İsviçre’de platform çalışanlarının statüsü uzun süredir mahkemelerin ve kantonların gündeminde. Federal Mahkeme’nin Uber’e ilişkin kararları, belirli iş modellerinde çalışanların serbest meslek sahibi değil, işçi sayılabileceğini ortaya koydu; ancak her model ve çalışma ilişkisi kendi koşullarına göre inceleniyor. Cenevre ve Vaud’da Just Eat kuryelerinin doğrudan istihdamda kalması da mahkeme kararlarıyla ilişkilendiriliyor.
Unia’nın dilekçesi, işçi statüsünün yalnızca sözleşmede kullanılan adla belirlenmemesi gerektiğini savunuyor. Sendikaya göre platformların işi ve ücretleri ne ölçüde kontrol ettiği de değerlendirilerek çalışma ve sosyal güvenlik kuralları uygulanmalı. Dilekçe, kantonlar ile SECO’dan Uber, Uber Eats, Bolt ve Just Eat hakkında ortak adım atılmasını talep ediyor. Unia
Kaynak: Unia, SGB, Syndicom, SRF, Swissinfo.
