Fransa cezaevleri, son yılların en ciddi kapasite krizlerinden biriyle karşı karşıya. 1 Kasım itibarıyla 85.373 kişi cezaevlerinde bulunuyor. Böylece ülkede ilk kez 85 bin mahkum eşiği aşılmış oldu. Bir yıl önce 80 bin sınırının geçilmesi “tarihi rekor” olarak nitelendirilmişti. Yeni bir eşik daha geride bırakılarak tablo daha da ağırlaşmış durumdayken doluluk oranı %136,2 olarak kayıtlara geçti.
Fransa’da cezaevlerindeki aşırı doluluk, Cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyesine ulaştı. Adalet Bakanlığı’nın 1 Kasım 2025 itibarıyla açıkladığı resmi verilere göre, ülke genelinde tutuklu ve hükümlü sayısı ilk kez 85 binin üzerine çıkarak 85.373 kişiye yükseldi. Bir yıl önce, Kasım 2024’te 80 bin eşiği aşılmıştı; aradan geçen 12 ayda mahkûm sayısı 5 binden fazla arttı.
Bakanlığın verilerine göre, bu kişilerin 22.548’i (%26) hâlâ yargılama aşamasında olan tutuklulardan oluşuyor. Kalan 62.825 kişi ise kesinleşmiş hapis cezası infaz eden hükümlüler.
Kapasite 62.668, Gerçek Doluluk %136,2
Fransa’da toplam cezaevi kapasitesi 62.668 kişiyle sınırlı. Bu rakam karşısında 85.373 mahkûm, ülke genelinde ortalama %136,2 doluluk oranına işaret ediyor. Denizaşırı Topraklar dahil edildiğinde oran daha da yükseliyor.
Aşırı doluluk, somut insai sonuçlar doğuruyor: 1 Kasım 2025 itibarıyla 6.515 mahkûm yerde yatıyor, yani hücrelerde yer yatağı kullanmak zorunda. Bu sayı, geçen yılın aynı dönemine göre 2.500’den fazla artış anlamına geliyor.
35 Yıldır Bitmeyen Sorun
Fransa’da cezaevi aşırı doluluğu yeni bir mesele değil. 1990 yılında doluluk oranı %124’tü. 1990’dan bu yana yalnızca 2001 yılında bir defalığına %98’e kadar gerileyerek “kritik eşik” olan %100’ün altına inebilmişti. O tarihten beri oran hiç bu seviyeye düşmedi.
Avrupa ölçeğinde de durum iç açıcı değil. Avrupa Konseyi’nin 2024 verilerine göre AB üyesi 27 ülkeden 13’ünde cezaevleri aşırı dolu. Bu ülkeler arasında Fransa; İtalya (%118), Belçika (%113) ve Slovenya’nın önünde, en ağır tabloyu yaşayan ülkelerden biri olarak öne çıkıyor.
187 Hapishane, 84’ü Tutukevi
Fransa’da 187 cezaevi bulunuyor. Bunların 84’ü “tutukevi” olarak sınıflandırılıyor; yani kısa süreli cezası olanlar ile hâlâ yargılanmayı bekleyenlerin tutulduğu, en kalabalık tesisler.
Kasım 2025 itibarıyla:
– 115 cezaevi veya cezaevi bölümü %120’nin üzerinde doluluk gösteriyor.
– Hapishanelerin ortalama doluluk oranı %166,8.
– 21 tesis veya bölümde doluluk oranı %200’ü aşıyor.
En Kötü Tablo Paris ve Toulouse’da
Başkent Paris, Fransa’nın açık ara en kalabalık cezaevi bölgesini oluşturuyor. Paris ve çevresindeki 16.384 mahkûma karşılık ortalama doluluk oranı %158,5 – ulusal ortalamanın 22 puan üzerinde.
İkinci sırada Güneybatı’daki Toulouse bölgesi geliyor. 7 binden fazla mahkûmun tutulduğu bölgede doluluk oranı %151,1 olarak ölçülüyor.
Fransa ceza infaz sistemi Adalet Bakanlığı’na bağlı Cezaevi İdaresi Genel Müdürlüğü (Direction de l’administration pénitentiaire – DAP) tarafından yönetiliyor. DAP, 9 büyük bölge müdürlüğü ve bir denizaşırı bölge birimiyle organize olmuş durumda.
Sonuç olarak Fransa, Avrupa’nın en kronik cezaevi aşırı doluluk sorununa sahip ülkelerinden biri olmaya devam ediyor. 85 binin üzerindeki mahkûm sayısı, hem insan hakları kuruluşları hem de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nezdinde uzun süredir eleştirilen tabloyu daha da ağırlaştırıyor. Hükümetin yeni cezaevi inşası ve alternatif yaptırım projeleri ise şimdilik bu tarihî rekoru düşürmeye yetmiş değil.
Kaynak: Fransa Postası
