Fransa’da çocuk sahibi kadınların emeklilik haklarını iyileştirmeyi amaçlayan iki yeni düzenleme 1 Eylül 2026’da yürürlüğe giriyor. Yeni sistemle bir çocuk sahibi ebeveynler için emekli maaşı hesabında en yüksek 24 yıl, iki veya daha fazla çocuk sahibi olanlar için ise en yüksek 23 yıl dikkate alınacak. Çocuklar nedeniyle kazanılan bazı prim süreleri ise uzun kariyer kapsamında erken emeklilik hesabında kullanılabilecek.
Fransa’da kadınların emeklilik maaşları ile erkekler arasındaki farkı azaltmayı ve çocuk sahibi olmanın kariyer üzerindeki etkisini daha fazla telafi etmeyi amaçlayan iki yeni düzenleme hayata geçiriliyor.
2026 Sosyal Güvenlik Finansman Yasası kapsamında kabul edilen düzenlemeler, 1 Eylül 2026’dan itibaren uygulanmaya başlanacak. Çalışma ve Dayanışma Bakanlığı’nın 5 Ağustos’ta yaptığı açıklamaya göre düzenlemeler, özellikle çocuk sahibi olmaları nedeniyle çalışma hayatında kesinti yaşayan veya daha düşük gelir elde eden kadınların emeklilik haklarının daha adil hesaplanmasını hedefliyor.
Düzenlemeler, 2025 yazında emeklilik reformu konusunda sosyal taraflar arasında yürütülen görüşmelerin ardından Sosyal Güvenlik Finansman Yasası’na dahil edilmişti.
Emekli maaşı hesabında 25 yıl yerine 24 veya 23 yıl
Fransa’da temel emekli maaşının hesaplanmasında mevcut sistemde çalışanın kariyeri boyunca elde ettiği en yüksek 25 yıllık gelir dikkate alınıyor.
1 Eylül’den itibaren çocuk sahibi ebeveynler için daha avantajlı bir hesaplama uygulanacak.
Buna göre:
- Bir çocuk sahibi olan ve çocuk nedeniyle emeklilik primine ek dönem kazanan ebeveynlerde en yüksek 24 yıllık gelir,
- İki veya daha fazla çocuk sahibi olanlarda ise en yüksek 23 yıllık gelir
emekli maaşının hesaplanmasında dikkate alınacak.
Böylece özellikle çocuk sahibi olduktan sonra kariyerine ara veren, yarı zamanlı çalışan veya gelirinde düşüş yaşayan kadınların daha düşük ücretli yıllarının hesaplama dışında bırakılması mümkün olacak.
Hükümet, düzenlemeden kadınların yarısından fazlasının emekli maaşında artış sağlayacağını öngörüyor.
Kadınların emekli maaşı erkeklerden yüzde 36 daha düşük
Düzenlemenin temel gerekçelerinden biri, Fransa’da kadınlar ile erkekler arasındaki emekli maaşı farkının hâlâ yüksek olması.
Fransa Ekonomi ve İstatistik Araştırmaları Bakanlığı’na bağlı DREES’in 2024 verilerine göre, 2024 yılı sonunda doğrudan emeklilik maaşı alan kadınların ortalama emekli aylığı erkeklerin ortalama aylığından yüzde 36 daha düşük oldu.
Dul aylığı gibi emeklilikle bağlantılı diğer ödemeler de hesaba katıldığında fark yüzde 25’e geriliyor.
DREES, kadınların daha düşük ücretlerle çalışmasının yanı sıra kariyerlerinin erkeklere kıyasla daha kısa olmasını ve çocuk sahibi olmaları nedeniyle çalışma hayatlarında yaşanan kesintileri bu farkın temel nedenleri arasında gösteriyor.
Yeni düzenlemelerin özellikle bu tür kariyer kesintilerinden etkilenen kadınların emekli maaşlarını artırması bekleniyor.
Çocuklar nedeniyle kazanılan primler erken emeklilikte de kullanılabilecek
Yeni düzenlemenin ikinci önemli ayağı ise uzun kariyer nedeniyle yasal emeklilik yaşından önce emeklilik imkanını ilgilendiriyor.
Mevcut sistemde belirli koşullarda çocuk sahibi kadınlara emeklilik süresine ek prim dönemleri veriliyor. Yeni düzenlemeyle bu ek sürelerin bir bölümü, uzun kariyer kapsamında erken emeklilik hakkının hesaplanmasında da dikkate alınabilecek.
Ancak bu kapsamda kullanılabilecek süre en fazla iki üç aylık dönemle (iki trimester) sınırlandırılacak.
Böylece çocuk sahibi olmak yalnızca emekli maaşının miktarını artırabilecek bir unsur olmayacak; gerekli şartları karşılayan bazı kadınların yasal emeklilik yaşından daha erken emekli olmasına da katkı sağlayabilecek.
Amaç annelerin kariyer kayıplarını telafi etmek
Fransa hükümeti, düzenlemelerle ebeveynliğin özellikle kadınların çalışma hayatı üzerindeki etkisinin emeklilik sisteminde daha fazla dikkate alınmasını amaçlıyor.
Çalışma Bakanı Jean-Pierre Farandou da düzenlemeleri kadınların emekli maaşlarını iyileştirmeye ve uzun kariyer sistemini daha adil hale getirmeye yönelik bir adım olarak değerlendirdi.
Düzenlemeler yalnızca bundan sonra emekli olacakları kapsamıyor. 1 Eylül 2026’dan itibaren aylığı bağlanacak emeklilikler için yeni kurallar uygulanacak.
Her kadın aynı ölçüde yararlanmayacak
Yeni sistem çocuk sahibi olan her kadının emekli maaşının otomatik olarak aynı miktarda artacağı anlamına gelmiyor.
Sağlanacak avantaj; kişinin çalışma geçmişine, kazançlarına, çocukları nedeniyle elde ettiği prim sürelerine ve emeklilik hesabındaki diğer unsurlara göre değişecek.
Özellikle çocukları nedeniyle çalışma hayatına ara veren veya kariyerinin belirli dönemlerinde daha düşük ücretlerle çalışan kadınlar açısından, en yüksek 24 veya 23 yıl üzerinden yapılacak hesaplamanın daha önemli bir fark yaratması bekleniyor.
Fransa hükümetinin tahminlerine göre ise kadınların yarısından fazlasının emekli maaşında artış yaşanacak.
Kadınların emeklilikteki eşitsizliğine karşı sınırlı ama önemli bir adım
Fransa’daki yeni düzenleme, kadınların çalışma hayatında karşılaştığı eşitsizliklerin emeklilik dönemine de taşındığı gerçeğini yeniden gündeme getiriyor.
Çocuk sahibi olmak, kadınların kariyerlerinde yarattığı kesintiler nedeniyle çoğu zaman emeklilik haklarını da olumsuz etkiliyor. Yeni sistem bu kaybın bir bölümünü telafi etmeyi amaçlıyor.
Ancak kadınlar ile erkekler arasındaki emeklilik farkının yalnızca emeklilik hesabındaki değişikliklerle ortadan kaldırılması mümkün değil. Ücret eşitsizliği, güvencesiz ve yarı zamanlı çalışma, bakım emeğinin kadınların üzerinde yoğunlaşması ve kariyer kesintileri devam ettiği sürece emeklilikteki eşitsizlik de varlığını sürdürecek.
Yeni düzenleme bu nedenle kadınların emeklilik haklarının güçlendirilmesi açısından önemli bir adım olmakla birlikte, çalışma yaşamındaki toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin ortadan kaldırılmasına yönelik daha kapsamlı politikaların da gerekliliğini ortaya koyuyor.
