Soyadı kararına ilişkin tartışmalara neden olan “9. Yargı Paketi” olarak bilinen Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Adalet Komisyonunda kabul edildi.
‘9. Yargı Paketi’ olarak bilinen 39 maddelik ‘Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Adalet Komisyonu’nda 20,5 saat süren görüşmelerin ardından Cuma günü kabul edildi.
Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Adalet Bakanlığı bünyesinde yürütülen 9. Yargı Paketi’nde soyadı düzenlemesi, hakaret suçları, ve arabuluculuk, HSK ve AYM kadrolarına ilişkin birçok başlıkta yapılacak değişiklikler yer alıyor.
Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) kadınların evlendiklerinde sadece kendi soy isimlerini kullanabilmesine yönelik kararı, 9. yargı paketinde bozuldu.
“Kadının soyadı” düzenlemesinde yapılan değişiklik ile kadınlar evlendikten sonra bekarlık soyadlarını tek başına kullanamayacak. Evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapılacak yazılı başvuruyla kadın, kocasının soyadı önünde bekarlık soyadını kullanabilecek.
Yargı paketi kapsamında, soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamayacak.
Düzenlemeyle soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan hakaret suçu şikayet süresi fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemeyecek.
Sesli, yazılı veya görüntülü ileti ile işlenen ve sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen hakaret suçu, uzlaştırma kapsamından çıkarılarak ön ödeme kapsamına alınacak.
Arabuluculuk kurumunda ise hukuk fakültesi mezunları araştırmacı olarak görev alabilecek. Arabuluculuk için sınav şartı kaldırılacak ve beş yıl kıdemi olan avukatlar arabulucu olabilecek.
Kadının soyadı tartışması
Mecliste görüşmeler sürerken, teklifin ilk imza sahibi olan Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) Denizli Milletvekili Cahit Özkan, soyadı kararına ilişkin yaptıkları düzenlemeyi savundu.
“Anayasa mahkemeleri özellikle siyasal organların tercih alanlarına müdahale niteliğinde kararlar verdikçe meşruiyetleri de yargısal aktivizm bağlamında sorgulanmaktadır,” diyerek AYM tarafından kadının kocasının soyadını almasını öngören kuralın iptal edilmesini eleştirdi.
Özkan yeni düzenlemeyi, “aile yapısını zayıflatacak her türlü girişim karşısında teyakkuzda olmalıyız” diyerek savundu.
Öte yandan, TBMM Adalet Komisyonu Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Grup Sözcüsü Süleyman Bülbül yargı paketinde Anayasa’nın 2, 7, 10, 11, 13, 35, 38, 40, 41, 88, 90, 124, 153 ve 169. maddelerine aykırılık tespit ettiklerini söyledi.
Bülbül, ”Açıkça görebildiğimiz üzere, Anayasa’ya uygunluğu denetlenmemiş bir teklifle açıkça karşı karşıyayız. ‘9. yargı paketi’ adıyla bilinen 38 maddelik teklifi incelediğimizde, 20 farklı kanunda değişiklik öngören bir torba yasa olduğunu görüyoruz” dedi.
Bülbül, “İç Tüzük’ün 38. maddesi gereğince maddelerin müzakerelerine geçilmeksizin geri çekilmesini CHP adına talep ediyoruz,” diye ekledi.
Pakette öngörülen değişikler neler?
Hakim ve savcı yardımcılığı mülakatına çağrılacak aday sayısı sınav ilanında belirtilen kadro sayısının iki katından bir katına indirilecek. Ayrıca soru sorulacak alanlar arasına milletlerarası hukuk, milletlerarası özel hukuk ve ticari işletme ve şirketler hukuku konuları da eklenecek.
Trafikten menedilerek alıkonulan araçlardan yediemin otoparklarında bulunan ve sahipleri tarafından teslim alınmayan araçların satış usulü kolaylaştırılacak.
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararına uygun olarak anneye de baba ile çocuk arasındaki soybağının reddi için dava açma hakkı verilecek.
Evlilik birliği içinde doğan çocuğun koca ile olan soybağının reddi için baba olduğunu iddia eden üçüncü kişiye sınırlı bir şekilde dava açabilme hakkı tanıyan hüküm tekrar düzenlenecek.
İstinaf kanun yolunda aynı bölge adliye mahkemesi içerisindeki hukuk daireleri arasındaki iş bölümü uyuşmazlıklarının kısa sürede giderilmesi sağlanarak dosyaların istinaf aşamasında görülme süreleri kısaltılacak.
Arabuluculuk görüşmelerinin ilk toplantısına mazeretsiz olarak katılmayan tarafın, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderinin tamamı yerine yarısından sorumlu tutulacak.
Mesleğinde 20 yıl kıdeme sahip hukukçular arabuluculuk eğitimi almak şartıyla sınavsız olarak arabulucu olabilecekler.
Birden fazla baronun bulunduğu illerde barolara gönderilecek adli yardım ödeneği yüzde 40’tan yüzde 30’a inecek.
