Dünya siyasetinde son dönemde yaşanan gelişmeler, emek ile sermaye arasındaki tarihsel ve yapısal çelişkinin farklı ülkelerde, farklı biçimlerde kendisini göstermeye devam ettiğini ortaya koyuyor.
Başta Macaristan ve Sırbistan’daki öğrenci hareketleri olmak üzere, Brezilya’da Lula’nın yeniden iktidara gelmesi ve ABD’de Trump yönetiminin ara seçimlerde ağır bir yenilgi alması, farklı toplumsal ve siyasal mücadelelerden önemli örnekler vermektedir.
Özellikle savaş politikalarına, militarizme ve sermaye odaklı politikalara karşı yükselen toplumsal muhalefet, emekten yana güçlerin siyasal mücadelede varlığını sürdürdüğünü gösteriyor. Bütün bu gelişmeler, geleceğe ilişkin umut veren işaretlerdir.
Trump’ın Demokrasi Anlayışı ve İran Tehdidi
ABD Başkanı Donald Trump, 3 Kasım 2026’da Fox News’e verdiği röportajda, İran’a yönelik olası askerî müdahaleler hakkında şu ifadeyi kullandı:
“Çok sayıda insanı öldürmek istemiyorum ama mecbur kalırsak bunu yapacağız.”
Trump’ın bu açıklaması, ABD’nin İran’a yönelik askerî müdahale seçeneğini açık tuttuğunu gösteriyor.
ABD’nin Orta Doğu’ya ve dünyaya demokrasi getireceğine inanan, Amerikan dış politikasını ve askerî müdahalelerini demokrasi adına meşrulaştırmaya çalışan çevrelerin bu sözler üzerinde özellikle düşünmesi gerekiyor.
Dün Sovyetler Birliği’ne karşı Afganistan’daki güçleri destekleyen, İran, Irak ve Orta Doğu’daki neredeyse her ülke ve grupla, hatta IŞİD dâhil çeşitli yapılarla dönemsel çıkarları doğrultusunda ilişkiler geliştiren, gerektiğinde fiilî (de facto) bölgeler oluşturan bir ABD politikası mevcut. Bugün ise Suriye’de Colani yönetimine alan açarak bölgede kendi çıkarlarına hizmet edecek ve gerektiğinde savaşabilecek temsilciler bırakarak çekilmeyi hedefleyen bir ABD yaklaşımıyla karşı karşıyayız.
ABD’yi ve onun bölgedeki en büyük siyasi müttefiki İsrail’i Orta Doğu’nun demokrasi havarileri olarak gören, bu güçlerin bölgeye demokrasi ve barış getireceğine ilişkin hayaller kuran kimi kesimler de bölgemizde varlığını sürdürüyor.
İnsan gerçekten sormadan edemiyor: Nasıl bir akıl, nasıl bir beklenti, nasıl bir siyasi körlük?
Demokrasi, başka ülkelerin üzerine bombalar yağdırarak, tehditler savurarak ve askerî müdahaleler gerçekleştirerek mi getiriliyor? Bir ülkenin demokrasi anlayışını, onun dünyaya karşı takındığı tutumdan bağımsız değerlendirmek mümkün mü?
Demokrasi, yalnızca başkalarına öğüt verilen bir kavram değildir. Öncelikle kendi ülkesinde, kendi yönetimine karşı da savunulması gereken evrensel bir değerdir.
ABD Seçimleri: Trump Yönetimine Kırmızı Kart
ABD’de seçmenlerin önemli bir bölümü, Trump yönetiminin politikalarına sandıkta güçlü bir tepki gösterdi.
3 Kasım 2026’da yapılan Kongre ara seçimlerinde Demokratların hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da çoğunluğu elde etmesi, Trump yönetimi açısından ciddi bir siyasi yenilgi anlamına geliyor.
İlk açıklanan sonuçlara göre sandalye dağılımı şöyle:
Temsilciler Meclisi
Demokratlar: 240
Cumhuriyetçiler: 147
Senato
Demokratlar: 54
Cumhuriyetçiler: 44
Bu yenilginin Trump yönetimi açısından önemli siyasi sonuçları olacaktır.
- Demokratlar, yönetim üzerinde daha güçlü bir denetim ve soruşturma mekanizması kurabilecek.
- Trump’ın yasa çıkarma ve bütçe politikalarını hayata geçirmesi zorlaşacak.
- Yönetimin Kongre karşısındaki siyasi hareket alanı daralacak.
- 2028 başkanlık seçimlerine giderken Cumhuriyetçiler daha güçlü bir siyasi baskıyla karşılaşacak.
Elbette bu sonuçları yalnızca Trump’a verilmiş bir tepki olarak değerlendirmek eksik olur. Ekonomik sorunlar, hayat pahalılığı, İran politikası ve yönetimin diğer uygulamalarına yönelik hoşnutsuzluk da seçmen davranışında etkili olmuş olabilir.
Ancak seçmenin ortaya koyduğu siyasi mesajı görmezden gelmek de mümkün değildir.
Emek, Sermaye ve Dünyanın İki Bloklu Yapısı
Bütün bu gelişmeleri birbirinden kopuk olaylar olarak değerlendirmemek gerekiyor.
Macaristan ve Sırbistan’daki toplumsal hareketler, ABD’deki seçim sonuçları, Brezilya’da Lula’nın yeniden iktidara gelmesi ve savaş politikalarına karşı yükselen tepkiler, dünya siyasetindeki güç mücadelelerinin yansımaları olarak değerlendirilebilir.
Bu mücadelelerin tamamını doğrudan sol hareketlerin başarısı olarak nitelendirmek doğru olmasa da emekten, eşitlikten, barıştan ve demokratik haklardan yana gelişen toplumsal taleplerin siyasal dengeler üzerindeki etkisi göz ardı edilemez.
Unutulmamalıdır ki dünya siyasetinin temel dinamiklerinden biri, emek ile sermaye arasındaki tarihsel ve yapısal çelişkidir.
Bu çelişki varlığını sürdürdüğü sürece toplumsal ve siyasal mücadeleler de devam edecektir. İttifaklar değişebilir, iktidarlar el değiştirebilir, mücadele biçimleri farklılaşabilir. Ancak emek ile sermaye arasındaki temel karşıtlık ortadan kalkmadığı sürece bu iki temel siyasal eksen de varlığını koruyacaktır.
Dünyanın geleceğini belirleyecek temel mücadelelerden biri, emeğin hakları ile sermayenin çıkarları arasındaki mücadeledir. Savaş politikalarına, militarizme ve eşitsizliğe karşı barış, demokrasi ve emekten yana yükselen toplumsal itirazlar da bu mücadelenin önemli parçaları olacaktır.
Çünkü emek ile sermaye arasındaki mücadele, yalnızca bugünün değil, toplumsal tarihin de temel mücadele alanlarından biridir.
