ABD’de yapılan 3 Kasım 2026 ara seçimlerinin sonuçları açıklanırken, Cumhuriyetçi Parti’nin Kongre üzerindeki iki yıllık hâkimiyeti sona erdi. Ekonomik kriz, tırmanan hayat pahalılığı ve İran savaşı gölgesinde sandığa giden seçmenler; Temsilciler Meclisi, Senato ve eyalet valiliklerinde dengeleri kökten değiştirerek Donald Trump yönetimini ağır bir yenilgiye uğrattı.
Kongre’nin iki kanadı da el değiştirdi
4 Kasım’da açıklanan resmi olmayan sonuçlara göre Demokratlar, 100 üyeli Senato’da en az 54 sandalye kazanarak çoğunluğu ele geçirdi. Cumhuriyetçiler ise 9 sandalye kaybederek 44 sandalyeye geriledi. Sayımların sürdüğü Alaska ve Mississippi seçim çevrelerinden çıkacak sonuçlarla Demokratların Senato’daki üstünlüğünün daha da artması bekleniyor.
Demokrat Parti’nin Cumhuriyetçilerden kopardığı kritik Senato sandalyeleri ve öne çıkan tablolar şöyle şekillendi:
- Teksas: James Talarico, Trump’ın desteklediği Ken Paxton’ı mağlup ederek eyalette 1988’den bu yana seçilen ilk Demokrat senatör oldu.
- Kansas: Adam Hamilton, Cumhuriyetçi Roger Marshall’ı yenerek 1932’den bu yana ilk Demokrat Senato zaferine imza attı.
- Güney Carolina: Annie Andrews, Cumhuriyetçi Darline Graham’ı yenilgiye uğrattı.
- Ohio: Eski Demokrat Senatör Sherrod Brown, Jon Husted’ı mağlup ederek Senato’ya geri döndü.
- Iowa: Josh Turek, Ashley Hinson karşısında zafer elde etti.
- Maine: Troy Jackson, uzun süredir görev yapan Cumhuriyetçi Senatör Susan Collins’in görevine son verdi.
- Kuzey Carolina: Eski Vali Roy Cooper, Cumhuriyetçi Michael Whatley’i geride bıraktı.
- Michigan: Michigan’dan seçilen Abdul El-Sayed, ABD Senatosu’na giren ilk Müslüman siyasetçi olarak tarihe geçti.
Demokratlar ayrıca Georgia’da Jon Ossoff ile Michigan’daki mevcut Senato sandalyelerini korumayı başardı.
435 üyeli Temsilciler Meclisi’nde ise Demokratlar en az 231 sandalyeye ulaşarak 218 üyelik çoğunluk eşiğini aşmayı başardı. Cumhuriyetçilerin elinden en az 25 seçim çevresini alan Demokratların nihai sandalye sayısı sayımların tamamlanmasıyla netleşecek.
“Kırmızı kaleler” birer birer düştü
Seçimlerin en çarpıcı sonuçları eyalet valiliklerinde yaşandı. Demokratlar, 2010 yılından bu yana ilk kez Cumhuriyetçilerden daha fazla eyalette valilik makamını üstlendi.
- Teksas: Demokrat Gina Hinojosa, üç dönemdir görevde olan Cumhuriyetçi Vali Greg Abbott’ı mağlup ederek eyaletin ilk Latin Amerika kökenli kadın valisi oldu.
- Georgia: Keisha Lance Bottoms, ABD tarihinde eyalet valiliğine seçilen ilk siyah kadın olarak tarihi bir başarı elde etti.
- Ohio, Iowa ve Nevada: Amy Acton (Ohio), Rob Sand (Iowa) ve Aaron Ford (Nevada), Cumhuriyetçilerin elindeki valilikleri Demokrat Parti’ye kazandırdı.
Seçmenin yön değiştirme nedeni: Hayat pahalılığı ve İran savaşı
Reuters’ın ABD genelindeki 2 bin 100 ilçede yaptığı incelemeye göre, Cumhuriyetçilerin oy oranı ilçelerin yüzde 99’unda Trump’ın 2024 başkanlık seçimlerindeki oranının ortalama yüzde 9 gerisinde kaldı.
Sandık çıkışı anketleri, oy verme davranışında temel etkenin ekonomik kriz olduğunu ortaya koydu:
- Seçmenlerin yaklaşık yüzde 90’ı hayat pahalılığını oy tercihinde belirleyici etken olarak gördü.
- Seçmenlerin üçte ikisi tırmanan enflasyon ve fiyat artışlarından doğrudan Trump yönetimini sorumlu tuttu.
- Dört seçmenden üçü ülkenin genel gidişatından memnun olmadığını veya öfkeli olduğunu belirtti.
- Trump’ın gümrük vergileri, İran savaşının benzin ve motorin fiyatlarını tırmandırması ve yolsuzluk iddiaları felaketin ana nedenleri olarak öne çıktı.
- 2024’te Trump’a büyük destek veren Latin kökenli seçmenlerin desteği yüzde 46’dan yüzde 33 seviyesine geriledi.
Demokrat Parti Liderliği: “Hesap soracağız, hayat pahalılığını çözeceğiz”
Seçim zaferinin ardından konuşan Temsilciler Meclisi Demokrat Parti Lideri Hakeem Jeffries, Amerikan halkının değişim talebine yanıt vereceklerini vurguladı:
“Bu bir değişim seçimiydi. Amerikan halkını her şeyin önüne koyan bir Kongre’ye ihtiyacımız var. Bu ülkeyi daha önce görülmemiş ölçüde yolsuzluğa sürükleyenlerden hesap sorulmasını sağlayacağız. Amerikan halkı bizden intikam almamızı değil, kendileri için iş yapmamızı istiyor. Hayat çok pahalı, bu sorunu çözmek için yönetme görevi bizim.”
Senato Demokrat Parti Grubu Lideri Chuck Schumer ise “Amerikan halkı kırmızı tuğladan duvarı bir tuğla yığınına dönüştürdü. Senato’nun siyasi haritası kuşaklar boyunca etkili olacak biçimde yeniden şekillendi” değerlendirmesinde bulundu.
Eski Başkan Barack Obama da “Amerikan halkı insanları ayrıştıran değil birleştiren bir siyaset istediğini açıkça gösterdi” ifadelerini kullandı.
Trump yenilgiyi kabul etti, Vance faturayı İran savaşına kesti
Seçim gecesi CBS News ve Fox News’a konuşan ABD Başkanı Donald Trump, Demokrat Parti’yi tebrik ederken yenilginin sorumluluğunu üstlenmeyerek oy pusulasında kendisinin yer almadığını savundu. Kongre’den geçecek yasalara karşı veto yetkisini kullanacağını belirten Trump, İran savaşını başlatma kararının arkasında durdu.
Buna karşın Cumhuriyetçi Parti içerisindeki çatlak Başkan Yardımcısı JD Vance’in açıklamasıyla derinleşti. Vance, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı değerlendirmede yenilginin temel sebebinin İran savaşı olduğunu açıkça dile getirdi:
“Kaybetmemizin asıl nedeni hemen herkes için açık. Kaybetmemizin nedeni savaş. Senato’yu önümüzdeki altı yıl için kaybetmemize değdiğini düşünüyorsanız bunu açıkça savunun.”
Yenilginin ardından Temsilciler Meclisi Başkanı Cumhuriyetçi Mike Johnson, yeni dönemde azınlık liderliğine aday olmayacağını açıklarken; Senato Cumhuriyetçi Lideri John Thune ise Demokratların “aşırı sol” politikalarına karşı direnç göstereceklerini savundu.
Uluslararası tepkiler: “Küresel sağın ağır yenilgisi”
ABD ara seçimlerinin sonuçları dünya genelinde geniş yankı buldu:
- İspanya Başbakanı Pedro Sánchez: “Amerikan toplumu insanları yoksullaştıran politikalara, nefrete ve iklim inkârcılığına karşı oy verdi.”
- Almanya (AfD) Eş Başkanı Alice Weidel: “Trump seçmenlerine müdahaleci bir dış politika izlemeyeceğine söz vermişti. Bu sözün tutulmaması Cumhuriyetçilerin karşısına çıktı.”
- Fransa (RN) Lideri Jordan Bardella: “İran’a Amerikan müdahalesinin petrol fiyatlarını yükseltmesi Avrupalıların satın alma gücü için çok ağır sonuçlar doğurdu.”
- Almanya Sol Parti Eş Başkanı Ines Schwerdtner: “Bu, küresel sağın ağır yenilgisidir.”
- İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf: “Amerikalılar savaşa ‘hayır’ dedi. Biz de bu mesajı destekliyoruz.”
- Kremlin ve Çin: Moskova yönetimi ABD’nin Rusya karşıtı tutumunun değişmeyeceğini vurgularken, Çin Dışişleri Bakanlığı seçimlerin ABD’nin iç meselesi olduğunu ancak diyaloğa açık olduklarını bildirdi.
Ocak 2027’de göreve başlayacak olan yeni Kongre, yürütme organı üzerindeki denetim, bütçe, atamalar ve soruşturma yetkileriyle Trump yönetiminin hareket alanını ciddi ölçüde sınırlandıracak.
