Belgrad’da aktivistler, Kosova’ya yeniden askerî müdahale çağrışımı taşıyan milliyetçi duvar yazısını boyayarak kapattı. Eylemi gerçekleştiren Miodrag Kapor, hem eski iktidarın hem de seçimleri kazanan Öğrenci Listesi’nin Kosova konusundaki tutumunu eleştirdi. Aktivistler sosyal medyada tehditlerle karşılaştı.
Sırbistan’ın başkenti Belgrad’da, 29 Ekim Perşembe günü milliyetçi duvar yazılarına karşı yeni bir eylem gerçekleştirildi. Siyasi aktivist Miodrag Kapor ve beraberindeki gönüllüler, kent merkezindeki Sremska Caddesi’nde bulunan “Kad se vojska na Kosovo vrati” (Ordu Kosova’ya döndüğünde) yazısını beyaz boyayla kapattı.
Sırbistan’ın çeşitli kentlerinde yıllardır görülen bu slogan, Sırp ordusunun Kosova’ya yeniden dönmesi gerektiğini savunan milliyetçi çevreler tarafından kullanılıyor.
Eylemi sosyal medya hesabından paylaşan Kapor, duvar yazılarını kaldırma çalışmalarını seçimlerden sonra da sürdürdüklerini açıkladı.
Kapor, “Seçimlerden sonra, bunu yapmanın daha güvenli olduğu bir dönemde, Sırp İlerleme Partisi’nin ve Öğrenci Listesi’nin programlarından Sırbistan Anayasası’nın Kosova’ya ilişkin giriş bölümünü kaldırma eylemimize devam ettik” ifadelerini kullandı.
Bu açıklamayla Kapor, hem Aleksandar Vučić’in eski iktidarını hem de 25 Ekim seçimlerini kazanan Öğrenci Listesi’nin Kosova konusundaki milliyetçi tutumunu hedef aldı.
Duvar yazısını silen aktivistlere tehdit
Kapor’un paylaştığı görüntüler sosyal medyada sert tepkilere yol açtı.
Bazı kullanıcılar, duvar yazısının kaldırılmasını Sırbistan’a ve ülkenin anayasal düzenine yönelik bir saldırı olarak nitelendirdi. Aktivistlerin tutuklanmasını isteyenlerin yanı sıra doğrudan tehdit içeren yorumlar da yapıldı.
Bir kullanıcı, aynı sloganı yeniden yazacağını belirterek Kapor’u tehdit etti.
Ancak Belgrad’daki bu eylem ilk değil.
Kapor ve diğer barış aktivistleri, daha önce de milliyetçi ve savaş çağrışımı taşıyan duvar yazılarını kaldırmak için çeşitli çalışmalar gerçekleştirdi.
Radio Slobodna Evropa’nın mayıs ayında yayımladığı araştırmaya göre, Sremska Caddesi’ndeki aynı slogan daha önce de boyanarak kapatılmış, ancak birkaç gün sonra kimliği belirsiz kişiler tarafından yeniden yazılmıştı.
Milliyetçi sloganları silenlere ceza
Sırbistan’da söz konusu sloganı kaldırmak isteyen aktivistler geçmişte de devlet kurumlarının müdahaleleriyle karşılaştı.
Şubat 2023’te KROKODIL Derneği ve Gençlik İnsan Hakları Girişimi tarafından Belgrad’da düzenlenen benzer bir eyleme polis ve belediye zabıtası müdahale etmiş, bazı katılımcılara para cezaları uygulanmıştı.
Şubat 2026’da ise Niş kentinde görev yapan öğretmen Dejan Petrović, çalıştığı okulun bahçesindeki aynı milliyetçi sloganı beyaz boyayla kapattığı için yaklaşık 25 avro para cezasına çarptırıldı.
Petrović, duvar yazısının savaşa ve çatışmaya çağrı niteliği taşıdığını belirterek 1990’lı yıllardaki Yugoslavya savaşlarının hatırlatılmasına karşı çıkmıştı.
Sivil toplum örgütleri, milliyetçi duvar yazılarının kamusal alanlarda korunmasına karşın bu yazıları kaldıran aktivistlerin cezalandırılmasını eleştiriyor.
Seçimleri kazanan Öğrenci Listesi de Kosova’yı Sırbistan’ın parçası sayıyor
Sırbistan’da 25 Ekim’de düzenlenen erken parlamento seçimlerini, yolsuzluk karşıtı öğrenci protestolarından doğan Öğrenci Listesi kazandı.
Ancak iktidar değişikliği, Kosova meselesinde köklü bir politika değişikliği anlamına gelmiyor.
Radio Slobodna Evropa’nın seçim öncesinde yaptığı araştırmaya göre Öğrenci Listesi’nin ortak tutumu, Kosova’nın Sırbistan Anayasası’nda belirtildiği şekilde ülkenin ayrılmaz bir parçası olduğu yönünde.
Listenin önde gelen isimlerinden Ilija Srdanović de 27 Ekim’deki açıklamasında Kosova ile diyaloğu sürdüreceklerini, ancak geçmişte yapılan bazı anlaşmaların Sırbistan Anayasası’na uygunluğunu yeniden değerlendirebileceklerini söyledi.
Bununla birlikte Öğrenci Listesi’nin anayasal tutumu ile duvar yazısındaki askerî müdahale çağrısı aynı şey değil. Kapor’un eleştirisi, yeni siyasi dönemde de Kosova üzerindeki egemenlik iddiasının sürdürülmesine yöneliyor.
Kosova’daki savaşın mirası hâlâ sokaklarda
Sırp ordusu ve polis güçleri, 1998-1999 Kosova Savaşı’nın ardından, NATO müdahalesi ve Kumanova Anlaşması sonucunda Kosova’dan çekilmişti.
Kosova, 17 Şubat 2008’de bağımsızlığını ilan etti. Bağımsızlık çok sayıda ülke tarafından tanınırken Sırbistan, Kosova’yı kendi topraklarının parçası olarak görmeye devam ediyor.
“Ordu Kosova’ya döndüğünde” sloganı, bu tarihsel anlaşmazlığın militarist bir ifadeye dönüştürülmüş biçimi olarak Sırbistan’ın çeşitli kentlerinde duvarlara yazılıyor.
Barış ve insan hakları aktivistleri ise bu tür sloganların toplumlar arasındaki düşmanlığı beslediğini ve yeni çatışmaların önünü açabilecek söylemleri normalleştirdiğini savunuyor.
Belgrad’daki son eylem, Sırbistan’da iktidarın değişmesinin ardından da milliyetçilik, savaşın mirası ve Kosova’nın statüsü üzerine mücadelenin sürdüğünü gösteriyor.
