Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Avrupa ülkelerinin 2030’a kadar savaş hazırlıklarını artırmasına ilişkin açıklamalara yanıt verdi. Rusya’nın Avrupa ile savaş istemediğini ancak böyle bir çatışmaya hazır olduğunu belirten Putin, “İşler fazla ileri giderse hiçbir kazanan olmayacak. Bunu kimse unutmasın” dedi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 29 Ekim Perşembe günü Moskova’da düzenlenen Rusya-Afrika Zirvesi’nin ardından yaptığı basın toplantısında, Avrupa ülkeleriyle artan askerî ve siyasi gerilime ilişkin açıklamalarda bulundu.
Avrupa’da Rusya ile olası bir savaşa karşı 2030 yılına kadar hazırlık yapılması gerektiği yönündeki değerlendirmeleri eleştiren Putin, Moskova’nın doğrudan bir çatışma istemediğini ancak buna hazır olduğunu söyledi.
“Birçok kişi 2030’a kadar savaşa hazırlanmaktan söz ediyor. Bu doğru mu? Hayır. Öncelikle biz hazırız ama Avrupa ile hiçbir savaş istemiyoruz. Eğer hazırlanmak istiyorlarsa hazırlansınlar.”
Putin, Batılı ülkelerin Rusya’ya stratejik yenilgi yaşatma hedeflerine ulaşamadığını savunarak sözlerini şöyle sürdürdü:
“Şimdiye kadar Rusya’ya stratejik bir yenilgi yaşatamadılar. Bunun 2030’a kadar mümkün olması da pek olası değil. Eğer işler fazla ileri giderse hiçbir kazanan olmayacak. Bunu kimse unutmasın.”
Avrupa’nın 2030 savunma planı
Putin’in açıklamaları, Avrupa Birliği’nin savunma harcamalarını artırma ve askerî kapasitesini güçlendirme hedefleriyle doğrudan bağlantılı.
Avrupa Komisyonunun ReArm Europe / Readiness 2030 planı kapsamında, üye ülkelerin savunma yatırımları için 800 milyar avroya kadar kaynak harekete geçirmesi hedefleniyor.
Plan, askerî harcamalar için bütçe kurallarında esneklik sağlanmasını ve 150 milyar avroluk ortak kredi mekanizması aracılığıyla hava savunması, insansız hava araçları, mühimmat ve diğer askerî alanlara yatırım yapılmasını öngörüyor.
Avrupa Birliği, bu hazırlıkları Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırıları ve Avrupa’nın güvenlik ortamındaki değişimlerle gerekçelendiriyor.
Ancak 2030 hedefi, Avrupa ülkelerinin Rusya’ya karşı o tarihte savaş başlatma kararı aldığı anlamına gelmiyor. Avrupa Komisyonunun resmî planı, savunma kapasitesinin güçlendirilmesini amaçlıyor.
Putin ise Avrupa’daki silahlanma programlarını ve savaş hazırlığı söylemlerini Rusya’ya yönelik askerî baskının parçası olarak değerlendiriyor.
Finlandiya ve Norveç liderleri Putin’le görüştü
Putin’in açıklamalarından iki gün önce, 27 Ekim’de Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, Rusya lideriyle telefon görüşmesi gerçekleştirdi.
Yaklaşık 90 dakika süren görüşmede Ukrayna’daki savaşın sona erdirilmesi, Avrupa’nın güvenliği ve yeniden başlaması planlanan barış müzakereleri ele alındı.
Finlandiya ve Norveç liderleri, Putin’e Ukrayna’daki savaşın sona ermesi ve gerilimin düşürülmesi gerektiği mesajını iletti.
Støre, görüşmenin ardından savaşın büyük insani ve ekonomik kayıplara neden olduğunu belirterek çatışmanın sonuçlarının gelecek nesilleri de etkileyeceğini söyledi.
Putin ise 29 Ekim’deki açıklamasında Avrupa’da Rusya ile ilişkilerin yeniden kurulmasını isteyen siyasi aktörlerin bulunduğunu savundu.
Moskova’nın hem Avrupa Birliği ile hem de tek tek Avrupa ülkeleriyle diplomatik ilişkileri geliştirmeye açık olduğunu ifade etti.
Bununla birlikte Ukrayna’nın doğusundaki toprakların geleceği konusunda taraflar arasındaki temel anlaşmazlıklar devam ediyor.
Ukrayna savaşı Avrupa’daki silahlanmayı hızlandırdı
Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya başlattığı geniş çaplı işgal, Avrupa’daki güvenlik politikalarında önemli değişikliklere neden oldu.
Savaşın yıllardır devam etmesi, NATO ülkelerinin askerî harcamalarını artırmasına ve Avrupa Birliği’nin savunma sanayisine daha fazla kaynak ayırmasına yol açtı.
Rusya ile Avrupa arasındaki gerilim yalnızca Ukrayna cephesiyle sınırlı değil. Baltık Denizi’ndeki askerî faaliyetler, enerji altyapısının güvenliği ve NATO’nun doğu sınırındaki gelişmeler de taraflar arasındaki anlaşmazlıkların başında geliyor.
Putin, son açıklamasında Baltık Denizi’nde yeni bir askerî gerilim yaşanmasını istemediklerini, ancak olası tehditlere karşılık vereceklerini söyledi.
Rusya’nın Avrupa ile savaş istemediği yönündeki açıklamalarına rağmen Ukrayna’daki askerî operasyonları sürdürmesi, Moskova’nın diplomatik söylemleriyle sahadaki politikaları arasındaki çelişkiyi gündemde tutuyor.
Silahlanma yarışı ve savaşın toplumsal bedeli
Avrupa ülkelerinin savunma bütçelerini büyütmesi, kamu kaynaklarının nasıl kullanılacağına ilişkin tartışmaları da derinleştiriyor.
Askerî sanayiye ayrılan yüz milyarlarca avroluk kaynak, Avrupa’da kamu harcamalarının öncelikleri ve sosyal hizmetlerin finansmanı açısından yeni soruları beraberinde getiriyor.
Öte yandan Ukrayna’da devam eden savaş, sivillerin yaşamını, barınma koşullarını, altyapıyı ve çalışma hayatını etkilemeye devam ediyor.
Putin’in “Böyle bir savaşın kazananı olmayacak” sözleri, Rusya ile Avrupa arasında doğrudan askerî çatışmanın yaratabileceği yıkıma yönelik bir uyarı niteliği taşıyor.
Ancak Avrupa’daki silahlanmanın hızlanması, Rusya’nın askerî politikaları ve Ukrayna savaşında kalıcı bir çözüm sağlanamaması, kıtadaki güvenlik krizinin sürdüğünü gösteriyor.
Avrupa’nın geleceğine ilişkin temel mesele, büyüyen askerî bütçelerin ve karşılıklı tehditlerin yerini savaşın sona ermesini sağlayacak diplomatik bir çözümün alıp alamayacağı.
