Macaristan’daki seçimde 16 yıllık Viktor Orban dönemini bitiren Peter Magyar kimdir?
Magyar, Hukuk Fakültesi’nde öğrenci olduğu yıllarda ve ardından genç bir avukat olarak, Başbakan Orban’ın partisi Fidesz’in (Macar Sivil Birliği) gençlik kollarında çalıştı.
2003’te kendisi gibi yine geleceği parlak görülen ve daha sonra Macarsitan Adalet Bakanı da olan Judit Varga’yla evlendi.
Magyar, Fidesz hükümetinin genç bürokratlarından biri olarak devlet kurumlarında yöneticilik de yapmıştı.
Şubat 2024’de Varga’nın bir çocuk istismarı vakasındaki af skandalına karışmasından sonra, Orban’ın çevresinden uzaklaştı.
Yolsuzlukları anlattı
Macaristan’da Çocuk Esirgeme Kurumu’na ait bir yurtta istismara karışan okul müdürü cumhurbaşkanlığı affından yararlandı.
Olayın ortaya çıkmasından sonra Cumhurbaşkanı Katalin Novak ve dönemin adalet bakanı Judit Varga istifa etti.
O dönemlerde pek tanınmayan Peter Magyar, Varga’nın eski eşi sıfatıyla Macaristan’ın önemli podcast yayınlarından Partizan’a çıktı.
Magyar’ın yayına katılma amacı, üstleri korumak için günah keçisi ilan edilen eski eşini korumaktı.
Ancak Magyar’ın Macaristan’daki siyasi durumu, yolsuzlukları, karanlık ilişkileri, hükümetin çaresizliğini, gerçekçi ve soğukkanlı bir dille analiz eden konuşması ülkede çok büyük ilgi gördü.
Şubat 2024’deki ilk podcast yayınında “Siyasete girmeyi düşünüyor musunuz?” sorusuna, “Bu çok iyi bir şaka olur” yanıtını vermişti.
Magyar, 15 Mart 2024’te Fidesz ve hükümet çevreleri ile tüm ilişkilerini kestiğini duyurdu ve siyasete atılacağını ilan etti.
Avrupa Parlamentosu (AP) seçimleri yaklaşıyordu ve Magyar ve çevresindekilerin yeni bir parti kurup seçimlere katılmak için zaman yoktu.
Bunun yerine atıl durumdaki partilerden birini sahiplendiler.
Tisza Partisi (Saygı ve Özgürlük) Partisi böylece Orban’a karşı o güne kadar görülen en büyük muhalefet hareketinin partisine dönüştü.
Parti, Haziran 2024’te yapılan AP seçimlerine katıldı ve yüzde 29 oy alarak ikinci oldu.
Fidesz ve ittifak ortağı Hristiyan Demokrat Halk Partisi (KDNP) oyların yüzde 45’ini alsa da, Magyar kısa sürede önemli bir başarıya imza atmıştı.
Vaatleri neler?
Peter Magyar, seçimi kazanmaları halinde sadece hükümet kurmakla kalmayacaklarını ve Orban rejimini de adım adım çözeceklerini iddia ediyor.
Magyar, seçimi kazanması halinde uygulayacağını açıkladığı ve bazıları ancak parlametonda üçte iki çoğunluğun sağlanması halinde hayata geçirilebilecek eylem planı şöyle:
- AB’yle ilişkiler normalleştirilecek. Avrupa Savcılığı, Macaristan’da da kurulacak.
- AB’yle en büyük çatışma noktası olan hukuk devleti uygulamalarına geri dönülecek. Macaristan hakkı olan AB fonlarına tekrar kavuşacak.
- Başbakanlık görevi sadece iki dönem yani sekiz yıl üstlenilebilecek. 16 yıldır görevde olan Viktor Orban bu süreyi aşmış kabul edilecek, yani Orban’a siyaset yasağı getirilmiş olacak.
- Orban hükümeti tarafından önce kaçak göçmenler nedeniyle ilan edilen, sonra da pandemi ve Ukrayna savaşı gerekçesiyle sürdürülen olağanüstü hal kaldırılacak. Ülke kararnamelerle değil, parlamentodan çıkacak yasalarla yönetilecek.
- Devlet kurumlarına, kilit mekanizmalarına yerleştirilen Fidesz’in kadroları tek tek görevden alınacak
- Devlet televizyonun haber dairesi derhal feshedilecek. Bağımsız yayıncılık için devlet radyo ve televizyonları yeniden yapılandırılacak.
- Yolsuzlukla Mücadele Bakanlığı kurulacak
- Kamu ihaleleri, yandaş iş insanlarına verilen destekler ve AB fonlarının geçmişte nasıl dağıtıldığı denetlenecek.
- Fidesz çevrelerine aktarıldığı tespit edilen ulusal servetin geri alınması için özel takip birimleri ve soruşturma savcılıkları kurulacak.
Kaynak: Diken
