İtalya, yargıda önemli değişiklikler öngören anayasa değişikliği için referanduma gitti. Başbakan Meloni hükümeti reformun yargıyı daha bağımsız kılacağını savunuyor. Ancak aksini iddia edenler de bir hayli fazla.
İtalya, yargıda önemli reformlar öngören anayasa değişikliğine yönelik kritik referandum için iki gün boyunca sandık başında olacak.
Başbakan Giorgia Meloni liderliğindeki aşırı sağcı hükümet, hakim ve savcıların rollerini ayırmak ve onları denetleyen denetim organını yeniden düzenlemek için İtalyan anayasasını değiştirmek istiyor.
Meloni, bu değişikliğin tarafsızlığı garanti altına almak ve İtalya’nın tıkanan adalet sisteminin işleyişini optimize etmek için elzem olduğunu savunuyor. Başbakan’a göre, düzenleme adalet sistemini daha modern, daha fazla liyakata dayalı, daha özerk, hesap verilebilir ve hepsinin ötesinde siyasi kısıtlamalardan azade hâle getirecek. Düzenlemeye karşı çıkanlar ise bu reformu, yıllarca süren davalar ve hapishanelerdeki aşırı doluluk gibi gerçek sorunlara yanıt vermeyen siyasi bir güç hamlesi olarak görerek eleştiriyor. Merkez soldaki Demokrat Parti’nin lideri Elly Schlein, metnin kötü hazırlanmış olduğunu ve “yargının bağımsızlığını zayıflattığını” ifade etti.
Sağ kanadın yargıyla çekişmesi
İtalya’da üç hükümette başbakanlık yapmış en ünlü siyasi figürlerden olan Silvio Berlusconi, “solcu olmakla” suçladığı yargıyla sık sık çatışma yaşıyordu. Meloni ve bakanları da özellikle göç konusunda “çok yumuşak” buldukları bazı kararları sıklıkla eleştirdi.
Planlanan reform, yargı içinde yoğun muhalefete neden olurken İtalya Ulusal Yargıçlar Birliği üyelerinin yüzde 80’inden fazlası geçen yıl bir günlük greve gitti.
Referandum kampanyası da sert ve çekişmeli geçti. Geçtiğimiz ay yaşanan bir tartışmada, Adalet Bakanı Carlo Nordio yargıçların eleştirilerini “mızmızlanma” olarak nitelendirerek planlanan reformun yargı içindeki “yarı mafya mekanizmasını” düzelteceğini söylemişti.
Nordio’nun kabine direktörü Giusi Bartolozzi’nin katıldığı bir televizyon programında sarf ettiği, reform sayesinde “infaz timi gibi hareket eden hakimlerden kurtulunacağı” yönündeki sözleri de büyük tepki çekti.
Düzenlemeyle ne değişecek?
Reformun en tartışmalı kısmı, hakim ve savcıların mesleki denetim organı olan Yargı Yüksek Konseyi’ndeki (CSM) değişiklikleri içeriyor. Düzenleme, CSM’yi biri hakimler, diğeri savcılar için olmak üzere iki ayrı kurula ayırmayı ve 15 üyeli yeni bir disiplin mahkemesi kurmayı öngörüyor.
Meslektaşları tarafından seçilen üyeler de buna göre artık kura ile belirlenecek. Mahkemenin üç üyesi İtalya’nın sembolik cumhurbaşkanı tarafından, üç üyesi ise parlamentonun onayladığı deneyimli hukukçu listesinden seçilecek.
Düzenlemeye “hayır” diyen kampanyaya liderlik eden ceza avukatı Franco Moretti, yeni mahkemenin “siyasetin silahlı kolu” hâline gelebileceği uyarısında bulundu. Moretti, mahkemenin “gerektiğinde dokunmaya cüret eden” yargının ilgili kısmıyla hesaplaşmak için kullanılabileceğini ifade etti.
Reformun ikinci kısmı, hakimler ile savcıların görev değiştirmesini engellemeyi amaçlıyor. Söz konusu adım, iki taraf arasında fazla yakın ilişkilerin sanıklara zarar verdiği endişelerine yanıt niteliğinde.
Buna karşılık düzenlemeye karşı çıkanlar yalnızca çok küçük bir azınlığın görev değiştirdiğini savunuyor. Ayrıca 2022’den bu yana, hakim ve savcıların yalnızca kariyerlerinin ilk 10 yılında ve bir kereye mahsus olmak üzere geçiş yapmalarına izin veriliyor.
Meloni istifa eder mi?
Kamuoyu yoklamaları düzenlemeye “evet” ve “hayır” diyenlerin oranının başa baş olduğuna işaret ediyor.
Referandumdan farkla çıkacak bir “hayır” sonucunun ise Ekim 2022’den bu yana alışılmadık derecede istikrarlı bir koalisyon hükümetine liderlik eden Meloni için bir darbe olabileceği değerlendiriliyor.
Diğer yandan Meloni, referandumdan hayır çıkması hâlinde istifa etmesi gerektiğine yönelik görüşlere karşı çıkıyor. 2016’da dönemin başbakanı Matteo Renzi, bir anayasa reformunu kendi siyasi geleceğiyle ilişkilendirmiş, seçmenlerin reformu reddetmesi hükümetinin düşmesine yol açmıştı.
Referandumun Pazartesi günü yerel saatle 14.00’da son bulması ve aynı gün ilk sonuçların açıklanması bekleniyor.
Kaynak: DW Türkçe
