Mart 2025’te yürürlüğe giren Tajani Kararnamesi, İtalyan vatandaşlığını ebeveyn ya da büyükanne-büyükbaba ile sınırlandırdı. Yeni düzenleme dünya genelinde başvuru hazırlığında olan binlerce kişiyi etkilerken, gözler 11 Mart 2026’da Anayasa Mahkemesi’nde görülecek kritik davaya çevrildi.
Boston yakınlarında büyüyen 53 yaşındaki Liz Fitzgerald’ın yaşamında İtalyan-Amerikan kültürü belirleyici bir yer tuttu. Aile geleneği olarak her yıl Noel arifesinde düzenlenen “Yedi Balık Bayramı” kapsamında deniz ürünlerinden oluşan özel bir sofra hazırlanıyor, geleneksel İtalyan kurabiyesi pizelle’ler pişiriliyor ve yerel bir İtalyan pastanesinden temin edilen ricotta turtası servis ediliyordu.
Fitzgerald’ın ailesi kökenlerini, 1890 yılında Napoli yakınlarında doğan ve 1909’da Amerika Birleşik Devletleri’ne göç eden büyük büyükbabası Angelo’ya dayandırmaktadır.
Angelo’nun ABD vatandaşlığına kabulü 1945 yılında, yani Fitzgerald’ın babasının doğumundan birkaç yıl sonra gerçekleşmiştir. Bu kronoloji, Fitzgerald’a “jus sanguinis” (kan bağı) ilkesi çerçevesinde İtalyan vatandaşlığına başvurma hakkı sağlamaktaydı.
Bir gecede değişen kurallar
28 Mart 2025’te İtalya hükümeti sürpriz bir kararla vatandaşlık başvuru koşullarını sıkılaştırdı. Tajani Kararnamesi olarak bilinen ve daha sonra 74/2025 sayılı yasaya dönüştürülen düzenleme, soy bağına dayalı vatandaşlık hakkını yalnızca İtalya’da doğmuş ebeveyn ya da büyükanne-büyükbabası olan kişilerle sınırlandırdı.
Düzenleme, konsolosluklar ve mahkemelerde bekleyen yaklaşık 60 bin başvuruyu etkilemedi. Ancak Fitzgerald gibi daha uzak kuşak üzerinden başvuru hazırlığında olan binlerce kişi için süreç fiilen sona erdi.
Göç hukuku firması Fragomen’in Londra ofisinden yönetici Pierangelo D’Errico, birçok kişinin şu anda bekleme sürecinde olduğunu belirterek, “Anayasa Mahkemesi kararında düzenlemenin bazı maddeleri iptal edilebilir ya da yumuşatılabilir. Bu nedenle ciddi bir belirsizlik söz konusu” değerlendirmesinde bulundu.
“Yıkıldım”
Pensilvanya’da ihtisas yapan doktor Kristina Scanlan da büyük büyükannesinden gelen soy bağıyla vatandaşlık başvurusu hazırlıyordu. Evrakları neredeyse tamamlanmışken karar yürürlüğe girdi.
Scanlan, yaşadığı hayal kırıklığını “Tek kelimeyle yıkıldım” sözleriyle anlattı. Annesi, kardeşi, amcası ve iki kuzeniyle birlikte aynı dosyada yer aldıklarını belirten Scanlan, artık başvuru koşullarını karşılamadıklarını öğrendi.
Buna rağmen aile, avukatlarının tavsiyesiyle Haziran 2025’te İtalya’da dava açtı ve mahkeme tarihini beklemeye başladı. Scanlan, düzenlemenin anayasaya aykırı bulunabileceğini umut ettiğini söyledi.
Hukuki mücadele dönemi
İtalya’daki My Lawyer in Italy firmasının kurucusu Arturo Grasso, değişiklikten etkilenen yaklaşık 300 müvekkilini temsil ettiklerini açıkladı. Grasso’ya göre yeni yasa, doğumla kazanılmış bir hakkın geriye dönük olarak ortadan kaldırılması anlamına geliyor.
“Vatandaşlık, mülkiyet ve özgürlük gibi temel haklara ilişkin düzenlemelerin geriye dönük uygulanmaması hukukun temel ilkelerindendir” diyen Grasso, Anayasa Mahkemesi’nin bu çerçevede inceleme yapacağını belirtti.
Mahkemenin yasayı tamamen onaylama ya da bazı hükümlerini iptal etme ihtimali bulunuyor. Kararın en erken Nisan 2026 ortası ya da sonunda çıkması bekleniyor.
Bekle-gör dönemi
Long Island’da yaşayan Kris Rini ise karar öncesinde kendisi ve oğlu için başvuruda bulunarak Eylül 2025’te İtalyan vatandaşlığını aldı. Ancak eşinin ailesinin başvurusu yeni düzenleme sonrası belirsizlikte kaldı.
Rini ailesi, İtalya’da bir ev satın alıp yılın bir bölümünü burada geçirmeyi planlıyor. Son aylarda İtalyanca dersleri alan Rini, İtalya’ya ilk gidişinde “kendini evinde hissettiğini” söylüyor.
‘Bu yolun sonuna kadar gideceğim’
Fitzgerald ise üç yıldır İtalyanca öğreniyor. Geçen yaz 13 akrabasıyla birlikte Floransa’yı ziyaret etti, ardından büyük büyükbabasının memleketi Mirabella Eclano’ya gitti. Babasının el yazısıyla atalarının yaşadığı posta kodunu dövme yaptırdı. Vatandaşlık tarihini de altına eklemeyi planlıyor.
Sürecin ne zaman sonuçlanacağını bilmediğini belirten Fitzgerald, yine de umutlu:
“Kendimi İtalyan hissediyorum. Bu noktaya kadar geldim. Sonuna kadar deneyeceğim ve en iyisini umacağım.”
Kaynak: Oksijen
