İklim krizi** sonucu eriyen deniz buzulları ve açlık sebebiyle, kutup ayıları (Ursus maritimus) iç kesimlere iniyor. Kuzey Kutbu çöplüklerinde git gide daha çok kutup ayısı görülüyor. Haberimizin çarpıcı ana fotoğrafı Kanada’da fotoğraflanmış ve kutup ayılarının açlıktan geldiği içler acısı hali gözler önüne seriyor.
Oryx dergisinde yayınlanan yeni bir araştırmaya göre, durum oldukça vahim. Kutup ayıları giderek daha fazla sayıda kasabayı ve çöplüğü yağmalamak zorunda kalıyor. Çalışmanın yazarlarına göre, ayıların insan çöplerini yemesi yeni bir olgu olmasa da, Kuzey Kutbu’ndaki insan-ayı etkileşimlerinin sıklığı ve şiddeti giderek artıyor ve bazı karşılaşmalar kutup ayılarının vurularak öldürülmesiyle sonuçlanıyor.
Polar Bears International’dan araştırmacı Geoff York, “Gördüğümüz şey (karşılaşmaların) yoğunluğunda ve kutup ayılarının normalde görülmediği yerlerde meydana gelen olaylarda bir artış” dedi.
Yeni çalışmada araştırmacılar, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Rusya’daki Arktik topluluklarla ortalamanın üzerinde (ve bazen ölümcül) kutup ayısı karşılaşmalarını gösteren altı vaka çalışmasını tanımladılar. Her bir kasaba ya da toplulukta, kutup ayısı görülme sayısı son birkaç yıl ya da on yıllar içinde istikrarlı bir şekilde artmış ve bazı tehlikeli durumlara yol açmıştır.
Örneğin 2019 yılında Rusya’da aç ayılar iki kutup köyündeki çöplükleri istila etti. Belushya Guba kasabası (nüfusu yaklaşık 2.000) 52 kutup ayısının kasabanın açık çöplüğünün yakınında başlayan “toplu istilasını” rapor etti ve ayıların bazıları daha sonra kasabanın içine girerek binalara erişmeye çalıştı. Bu arada, Ryrkaypiy köyünde (nüfus 600), 60 kutup ayısı birkaç hafta boyunca kasabanın çöplüğünü ele geçirdi.
Araştırmaya göre, Kuzey Kutbu Kanada’da biri 2015’te, diğeri 2016’da olmak üzere iki kutup ayısı insan yerleşimlerine çok yaklaştıkları için vurularak öldürüldü.
Çalışmanın yazarları, insan-kutup ayısı etkileşimlerindeki artıştan insan kaynaklı iklim krizi felaketinin sorumlu olduğunu belirtiyor. Ayrıca
Çalışmaya göre, altı vaka çalışması topluluğunun tümü, kutup ayılarına fok ve mors gibi avları avlayabilecekleri bir platform sağlayan deniz buzunun sonbaharın sonlarında oluştuğu kıyıların yakınında yer alıyor. Araştırmacılar, ısınan sıcaklıklar her yıl mevcut deniz buzunu azalttıkça, ayıların iç kesimlere girmeye ve kasabalardan ve çöplüklerden alternatif yiyecek kaynakları aramaya zorlandıklarını yazdı.
York, The Globe and Mail’e verdiği demeçte, insan çöpünün besin değerinin idealden daha az olmasının ya da çöplüğe dalan ayıların pillerden kirli çocuk bezlerine ve yiyecekle kaplanmış seramik kaplara kadar her şeyi yutuyor olabileceğinin önemli olmadığını söyledi.
York, “Kutup ayıları yiyecek kokusu alırlarsa uzun bir mesafeden gelirler” dedi. “Güvenilir bir kalori kaynağı bulabilirlerse, geri dönmek için olağanüstü önlemler alacaklardır.”
York, sorunun çözümlerinden birinin, organik atıkların bertarafı için açık çöp sahalarının kompost makineleri veya yakma fırınlarıyla değiştirilmesi ve böylece kutup ayılarının insanlarla temas etme fırsatlarının en aza indirilmesi olduğunu sözlerine ekledi. Bununla birlikte, çöp sahaları kapatılsa bile, kutup ayıları deniz buzu azaldığı sürece yiyecek aramak için Kuzey Kutbu kasabalarına girmeye devam edecektir. Bu zorluk, iklim krizinin öngörülemeyen sonuçlarından sadece bir tanesidir ve anlamlı küresel eylemlerde bulunmanın önemini vurgulamaktadır.
* Brandon Specktor’un Livescience.com’daki İngilizce yazısından derlenmiştir.
** Orijinal yazıda ‘iklim değişikliği’ olarak geçse de durumun aciliyetini daha iyi ifade etmek üzere iklim krizi ya da felaketi olarak değiştirilmiştir.
Adaptasyon: Nihal Kalender
