Brezilya’da 25 Ekim’de yapılacak cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turuna günler kala, Luiz Inácio Lula da Silva’nın çocukluğundan siyasi yaşamına uzanan hikâyesini anlatan yapay zekâ videosu sosyal medyada yayımlandı. Lula’nın yoksul bir aileden çıkarak işçi hareketinde yükselişini konu alan video, “Demokrasi miras değil, tercihtir” mesajıyla paylaşıldı. Seçimde Lula ile aşırı sağcı eski devlet başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Flávio Bolsonaro karşı karşıya geliyor.
“Sertão’dan çıkan bir çocuk…”
Sosyal medya kullanıcısı André Rocha tarafından yayımlanan animasyon, Brezilya Devlet Başkanı Lula’nın yaşam öyküsünü seçim kampanyasının bir parçası olarak ele alıyor.
Paylaşımda şu ifadeler yer alıyor:
“Sertão’dan, bir pau de arara kamyonunun üzerinde, bütün bir ülkeyi yüreğinde taşıyan bir çocuk çıktı. Demokrasi garanti edilmiş bir miras değildir; bir tercihtir.”
Ardından 25 Ekim’de Lula’nın seçim numarası olan 13’e oy verilmesi çağrısı yapılıyor.
“Lula Lá” başlığıyla yayımlanan içerikte Lula’nın bir yıldızın üzerinde ilerlediği animasyon sahneleri kullanılıyor. Paylaşımı yapan kişi videonun yapay zekâyla üretildiğini açıkça belirtiyor.
Videonun Lula’nın resmî seçim kampanyası tarafından hazırlandığına ilişkin doğrulanmış bilgi bulunmuyor.
Fabrika işçiliğinden cumhurbaşkanlığına
Videonun merkezindeki hikâye, Lula’nın Brezilya’nın kuzeydoğusundaki yoksul Pernambuco eyaletinden São Paulo’ya uzanan yaşamına dayanıyor.
1945 doğumlu Lula, çocukluğunda ailesiyle birlikte iş aramak için São Paulo eyaletine göç etti. Ailesi, 1952 yılında yaklaşık 13 gün süren yolculuğunu üstü açık bir yük kamyonunda gerçekleştirdi.
Brezilya’da “pau de arara” olarak bilinen bu araçlar, özellikle kuzeydoğudaki yoksul ailelerin büyük sanayi kentlerine göçünün sembollerinden biri haline geldi.
Lula daha sonra metal işçisi olarak çalıştı, sendikal mücadelede örgütlendi ve 1970’lerin sonunda askerî diktatörlüğe karşı yükselen grev hareketinin önde gelen isimlerinden biri oldu.
1980 yılında İşçi Partisinin (PT) kuruluşunda yer aldı.
Sosyal medyada yayımlanan video da Lula’nın işçi sınıfından gelen geçmişini bugünkü seçim kampanyasının temel anlatısı olarak kullanıyor.
25 Ekim’de Lula ile Flávio Bolsonaro karşı karşıya
Brezilya’da 4 Ekim’de gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunda hiçbir aday oyların yarısından fazlasını alamadı.
Resmî sonuçlara göre Flávio Bolsonaro oyların yüzde 47,03’ünü, Lula ise yüzde 45,16’sını kazandı.
İki aday 25 Ekim Pazar günü ikinci turda yeniden karşılaşacak.
21 Ekim’de yayımlanan Quaest araştırmasında Flávio Bolsonaro yüzde 45, Lula yüzde 44 oy oranına ulaştı. İki puanlık hata payı nedeniyle araştırma istatistiksel açıdan başa baş bir yarışa işaret ediyor.
Seçim kampanyasının temel tartışmaları arasında ekonomik eşitsizlikler, sosyal yardımlar, kamu güvenliği, yolsuzluk iddiaları ve Brezilya’nın dış politika yönelimi bulunuyor.
Lula sosyal yardım programlarını ve ekonomik politikalarını savunurken Flávio Bolsonaro hükümetin ekonomi ve güvenlik performansını eleştiriyor.
Yapay zekâ seçim kampanyalarının merkezinde
Lula için hazırlanan animasyon, Brezilya’da seçim propagandasının dijital platformlara ve yapay zekâ üretimi içeriklere giderek daha fazla taşındığı bir dönemde yayımlandı.
Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi (TSE), 2026 seçimleri için yapay zekâyla hazırlanan veya önemli ölçüde değiştirilen propaganda içeriklerinde bu kullanımın açıkça belirtilmesini zorunlu tutuyor.
André Rocha’nın paylaşımında da içeriğin yapay zekâyla üretildiği bilgisi bulunuyor.
Öte yandan dijital platformların seçim kampanyalarına eşit davranıp davranmadığı konusunda da hukuki tartışmalar yaşanıyor.
Lula’nın kampanyası, Meta’nın bazı yapay zekâ araçlarının ve reklam sistemlerinin Flávio Bolsonaro lehine işlediğini ileri sürerek seçim mahkemesine başvurdu.
Meta ise siyasi tarafgirlik iddialarını reddetti ve tespit edilen teknik sorunları gidermek için önlem aldığını açıkladı.
Bu tartışma, yapay zekânın yalnızca siyasi videolar üretmek için değil, bu içeriklerin seçmenlere nasıl ulaştırılacağını belirleyen dijital sistemler bakımından da önem taşıdığını gösteriyor.
İşçi hareketinden gelen siyasi kimlik yeniden gündemde
Lula’nın yaşamını konu alan animasyon, seçim kampanyasında geçmiş ile bugün arasında siyasi bir bağ kuruyor.
Yoksul bir ailenin çocuğu olarak São Paulo’ya göç eden, fabrikalarda çalışan ve sendikal mücadelede yükselen Lula’nın hikâyesi, İşçi Partisinin tarihsel kimliğinde önemli bir yer tutuyor.
Ancak Brezilya’daki seçimin sonucu yalnız adayların geçmişine ilişkin anlatılarla belirlenmeyecek. Çalışanların ücretleri, hayat pahalılığı, kamu hizmetlerine erişim ve sosyal politikaların sonuçları da seçmenlerin değerlendirdiği temel konular arasında.
25 Ekim’de Brezilyalı seçmenler iki farklı siyasi program arasında karar verecek.
Sosyal medyada yayılan yapay zekâ videosu ise seçim yarışının dikkat çeken dijital içeriklerinden biri olarak Lula’nın işçi sınıfından gelen geçmişini yeniden gündeme taşıyor.
Kaynaklar
André Rocha — Lula için hazırlanan ve yapay zekâ kullanıldığını belirten sosyal medya paylaşımı (kullanıcı tarafından paylaşılan ekran görüntüsü).
