Ege Denizi’nde göçmenlerin dahil olduğu sınır olayları bir yılda yüzde 59 azalırken, ölümlerdeki düşüş çok daha sınırlı kaldı. Hak örgütleri, artan sınır denetiminin insanları daha tehlikeli güzergâhlara ittiğine dikkat çekiyor.
Ege Denizi’nde Türkiye’den Yunanistan’a ulaşmaya çalışan göçmenlerin sayısı azalırken, denizde yaşamını yitirme riski aynı hızda düşmedi.
Collective Aid’in 2024 ve 2025 yıllarını kapsayan çalışmasına göre Ege’de kayda geçen sınır olaylarının sayısı 2 bin 552’den bin 52’ye gerileyerek yüzde 59 azaldı. Bu olaylardan etkilenenlerin sayısı da 68 bin 439’dan 28 bin 473’e düştü.
Buna karşılık kayda geçen ölümler 114’ten 99’a geriledi. Kayıp kişilerle birlikte iki yılda toplam 263 kişi yaşamını yitirdi veya kayboldu.
Bu tablo, geçişlerin sayısı düşmesine rağmen geçiş yapanlar açısından göreli ölüm riskinin arttığına işaret ediyor.
Sınır baskısı rotaları değiştiriyor
Collective Aid, Yunanistan ve Türkiye’nin sınır denetimlerinin yoğunlaşmasıyla insanların devriye noktalarından kaçınmak için daha kötü hava koşullarında, gece saatlerinde ve kayalık kıyılara yöneldiğini belirtiyor.
Özellikle Midilli çevresinde daha önce kullanılan ulaşılması kolay kıyılar yerine daha dağınık ve tehlikeli iniş noktalarının tercih edilmeye başladığı aktarılıyor.
AB Temel Haklar Ajansı da 2026’da Doğu Ege’de gelişlerin azalmasına rağmen geri itme, şiddetli müdahale, kaybolma ve denizde ölüm iddialarının sürdüğünü bildirdi. Yunan makamları ise yasa dışı geri itme ve kötü muamele suçlamalarını reddediyor.
Ege’den Girit’e daha uzun rota
2026’da hareketliliğin coğrafyası da değişiyor.
Yunanistan hükümetinin verilerine göre yılın ilk aylarında Türkiye’den Doğu Ege adalarına ulaşanların sayısı geçen yıla kıyasla yüzde 60’a yakın azaldı.
Buna karşılık Libya’dan Girit ve Gavdos’a uzanan yüzlerce kilometrelik deniz rotası büyüdü. Ağustos ayına kadar yaklaşık 12 bin kişinin Libya üzerinden Yunanistan’a ulaştığı, Doğu Ege adalarına Türkiye’den gelenlerin ise yaklaşık 5 bin düzeyinde kaldığı bildiriliyor.
Sınır politikalarının bir güzergâhtaki geçişleri azaltması bu nedenle göçün sona erdiği anlamına gelmiyor. Savaş, siyasal baskı, yoksulluk ve yerinden edilme devam ederken insanlar başka ve çoğu zaman daha uzun rotalara yöneliyor.
Ege’de ortaya çıkan tablo da “başarılı sınır kontrolü” olarak sunulan düşüşün insani maliyetini görünür kılıyor: Daha az insan denize açılıyor olabilir, ancak güvenli ve yasal geçiş yolları bulunmadığında denize çıkanların karşı karşıya kaldığı tehlike ortadan kalkmıyor.
Kaynaklar
- Evrensel — “Ege Denizi’nde geçişler azaldı, ölüm riski arttı”
- Collective Aid — No Safe Crossing: Deaths and Disappearances in the Aegean Sea Border Regime
- Avrupa Birliği Temel Haklar Ajansı (FRA)
- UNHCR / IOM güncel göç verileri
