Fransa Ulusal Meclisi, polis ve jandarma mensuplarının görev sırasında silah kullanmaları halinde “meşru müdafaa halinde hareket ettikleri” karinesinden yararlanmasını öngören tartışmalı yasa tasarısını 7 Temmuz 2026 Salı günü kabul etti. Hükümet, sol muhalefetin yüzlerce önergeyle oylamayı engelleme girişimine karşılık, Anayasa’nın 44. maddesinin 2. fıkrasını devreye sokarak metnin sonuçlandırılmasını sağladı.
Fransa’da polis ve jandarmanın ateşli silah kullanımıyla ilgili uzun süredir tartışmalara neden olan yasa teklifi, hükümetin Anayasa’daki özel bir yetkisini devreye sokmasının ardından Ulusal Meclis’te ilk okumada kabul edildi. Düzenleme, güvenlik güçlerinin silah kullandıkları durumlarda eylemlerinin hukuka uygun olduğuna dair bir “karine” oluştururken, muhalefet ve insan hakları örgütleri bunun cezasızlık riskini artıracağını savunuyor.
İktidarın desteklediği ve Cumhuriyetçiler (LR) milletvekili Éric Pauget tarafından hazırlanan teklif, sol partilerin yüzlerce değişiklik önergesiyle süreci uzatmaya çalışması üzerine hükümetin Fransa Anayasası’nın 44. maddesinin ikinci fıkrasını işletmesiyle hızlandırıldı. Bu hüküm, hükümete yalnızca kabul ettiği değişikliklerin oylanmasını sağlayarak yasama sürecini hızlandırma imkânı tanıyor.
“Hukuka Uygun Hareket Ettiği Varsayılacak”
İçişleri Bakanı Laurent Nuñez tarafından sunulan değişiklik önergesiyle metin yeniden şekillendirildi. Buna göre polis ve jandarma, görev sırasında silah kullandıklarında ilk aşamada yürürlükteki yasal çerçeve içinde hareket etmiş kabul edilecek. Ancak bu karine kesin olmayacak; aksini ortaya koyan delillerin bulunması halinde savcılık soruşturma yürütebilecek ve söz konusu varsayım çürütülebilecek.
Hükümet, düzenlemenin güvenlik güçlerine “cezai dokunulmazlık” sağlamadığı konusunda ısrar ediyor. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, yaptığı açıklamalarda, olayın koşulları yasal şartları karşılamıyorsa savcılığın ilk andan itibaren bu karineyi ortadan kaldırabileceğini belirtti.
“Bu yasa polis ve jandarmaya sorumsuzluk zırhı getirmiyor.”Laurent Nuñez, İçişleri Bakanı
Muhalefet: “Öldürme İzni” Endişesi
Yasa teklifi, Meclis’te sert tartışmalara sahne oldu. Sol muhalefet milletvekilleri, düzenlemenin güvenlik güçlerine fiilen “öldürme izni” verebileceğini savunarak tepki gösterdi. Oturumlarda sık sık usul tartışmaları yaşanırken, karşılıklı sert sözler ve disiplin yaptırımları da gündeme geldi.
Muhalefete göre yeni düzenleme, ölümle sonuçlanan polis müdahalelerinde soruşturmaların tarafsız yürütülmesini zorlaştırabilecek ve güvenlik güçlerinin hesap verebilirliğini zayıflatabilecek.
İnsan Hakları Örgütlerinden Sert Eleştiri
Yasa teklifine yalnızca siyasi muhalefet değil, çok sayıda insan hakları kuruluşu da karşı çıktı. Ulusal Meclis yakınında düzenlenen gösterilerde sivil toplum temsilcileri ve polis müdahalelerinde hayatını kaybeden kişilerin aileleri bir araya geldi.
“Bir devlet görevlisi bir kişinin ölümüne neden olduğunda, adaletin sorumluluğu araştırmaya devam etmesi gerekir.”Anne Savinel-Barras, Uluslararası Af Örgütü Fransa Şubesi Başkanı
2016 yılında polis gözaltısında hayatını kaybeden Adama Traoré’nin kız kardeşi ve Adama Komitesi’nin kurucusu Assa Traoré ise, Fransa’da zaten var olduğunu savunduğu polis cezasızlığının yeni yasayla daha da güçlendirileceğini öne sürdü.
Güvenlik Politikalarında Yeni Tartışma
Fransa’da polislerin silah kullanma yetkisi özellikle son yıllarda yaşanan ölümcül polis müdahaleleri sonrasında sık sık kamuoyunun gündemine geliyor. 2017 yılında kabul edilen güvenlik yasasıyla polis ve jandarmanın ateşli silah kullanabileceği koşullar genişletilmişti. Yeni düzenleme ise bu kez silah kullanımının ardından yürütülen adli süreçte güvenlik güçleri lehine hukuki bir karine getirmesi nedeniyle önceki reformlardan ayrılıyor.
Yasa teklifinin yürürlüğe girebilmesi için Senato’daki görüşmelerin tamamlanması ve yasama sürecinin sonraki aşamalarının da sonuçlanması gerekiyor. Ancak düzenleme, şimdiden Fransa’da güvenlik, hukuk devleti ve polis hesap verebilirliği ekseninde yeni ve sert bir siyasi tartışmanın fitilini ateşlemiş durumda.
Kaynak: Fransa Postası
