Anneler Günü’nde annelerimizi “en kıymetlimiz”, “en kutsalımız” ilan eden erkekler olarak; kadınların görünmeyen emeğini, erkek egemenliğinin gündelik hayattaki ayrıcalıklarını ve kendi erkeklik konforumuzu gerçekten sorguluyor muyuz?
Bir Anneler Günü’nü daha geride bıraktık. Hepimiz annelerimize sarıldık, hediyeler aldık, sosyal medyada en güzel fotoğraflarımızı paylaştık, onları “en kıymetlimiz”, “en kutsalımız” ilan ettik.
Ama gelin, biz erkekler olarak bu duygusallığın arkasına saklanmadan çuvaldızı biraz kendimize batıralım.
Bir yandan anneliği göklere çıkarırken, diğer yandan kadınları ezen patriarkal (erkek egemen) sistemin çarklarını her gün nasıl döndürdüğümüzle, bu sistemden nasıl beslendiğimizle gerçek bir yüzleşme yapalım.
İşte Anneler Günü’nde kendimize ve birbirimize sormamız gereken kimi sorular. Daha fazlasını sizler de ekleyin:
Görünmeyen emek ve bakım yükü
- Annemizin “yemeyip yedirmesini” büyük bir erdem gibi anlatırken; evdeki bitmek bilmeyen bulaşığın, çamaşırın, temizliğin ve bakım emeğinin neden hâlâ çoğunlukla kadınların “doğal görevi” sayıldığını hiç sorguladık mı?
- Evde bir işin ucundan tuttuğumuzda kendimizi “annesine yardım eden vefalı oğul” ya da “dayanışmacı eş/partner” olarak mı görüyoruz? Yoksa o yaşam alanının eşit ortağı olduğumuzu gerçekten idrak edebiliyor muyuz?
- Annemizin/kadınların bakım emeğini “sevgi”, “annelik”, “fedakârlık” diyerek görünmez hale getiren düzene gerçekten karşı çıkıyor muyuz?
Dilimiz, erkekliğimiz ve gündelik cinsiyetçilik
- Annemize “melek” deyip maç izlerken, arkadaş ortamında, trafikte ya da bir tartışma anında içinde “anne” ve “kadınlık” geçen en ağır cinsiyetçi küfürlere, kadın düşmanı şakalara sessiz kalıyor muyuz?
- Kadınların öfkesini “abartı”, erkeklerin öfkesini ise “normal” ya da “haklı tepki” olarak mı görüyoruz?
- Bir kadın konuşurken sözünü kesiyor muyuz?
- Kadınların yaşadığı eşitsizlikleri dinlemek yerine hemen savunmaya mı geçiyoruz?
- Kadınlar bizi bu konularda eleştirdiğinde “Ben öyle biri değilim” demenin, erkek egemenliğiyle gerçekten yüzleşmek anlamına gelmediğinin farkında mıyız?
Feminizm ve erkek ayrıcalıklarıyla yüzleşmek
- Annemizin, eşimizin, sevgilimizin, kadın arkadaşlarımızın, yoldaşlarımızın bizlerle eşit haklara sahip olmasını savunan; kadına yönelik şiddete, tacize ve sömürüye karşı duran feminizme “aşırılık”, “marjinallik” ya da “erkek düşmanlığı” etiketi yapıştırarak, sarsılan erkeklik otoritemizi ve kaybetmekten korktuğumuz ayrıcalıklarımızı mı korumaya çalışıyoruz acaba?
- Evde, işyerinde veya üyesi olduğumuz dernekler, sendikalar ya da siyasi yapılarda son sözü hep biz erkekler mi söylüyoruz? Kadınların iradesini “duygusallık” diyerek geri plana mı itiyoruz?
- Tartışmalarda kadınların haklılığını manipüle ederek (gaslighting) onları kendilerinden şüphe eder hale getirip, sonra da hiçbir şey olmamış gibi Anneler Günü kutlaması yapabiliyor muyuz?
Yoldaşlık, örgütlülük ve kadın emeği
- Aynı yolda yürüdüğümüz kadın arkadaşlara “yoldaş” derken, onlara gerçekten fikirsel ve politik ortaklar gibi mi davranıyoruz? Yoksa “organizasyonel desteği” (çay, temizlik, düzenleme, sunuculuk, moderasyon vb.) görünmez biçimde yine onların omzuna mı bırakıyoruz?
- Annelerimizin fedakârlıklarını överken, biz babalar/baba adayları olarak çocuk bakımının neresindeyiz? Sadece “oyun oynayan eğlenceli baba” olup; günlük bakım yükünü, duygusal emeği, uykusuz geceleri ve zor işleri annelere mi bırakıyoruz?
İş yaşamı, hak eşitliği ve erkek egemen düzen
- İşyerinde kadın meslektaşlarımızın önüne sırf kadın oldukları için görünmez “cam tavanlar” örüyor ya da örülmesine sessiz kalıyor muyuz?
- Kadınların mirastan, eğitimden, kamusal yaşamdan ve sosyal haklardan eşit biçimde yararlanmasına ilişkin düzenlemeler tartışılırken “geleneklerin” gölgesine sığınıp tam hak eşitliğini savunmaktan geri mi duruyoruz?
Şiddet, denetim ve kadınların özgürlüğü
- Bir kadına fiziksel, psikolojik veya sözlü şiddet uygularken ya da bir erkeğin uyguladığı şiddete sessiz kalırken, o kadının da bir yaşamı, bir hikâyesi, bir öznesi olduğunu unutuyor muyuz?
- Annemize duyduğumuz saygıyı, sokaktaki ya da okul bahçesindeki kadının giyimine, kahkahasına, yaşam tarzına ve özgürlüğüne de duyabiliyor muyuz? Yoksa onları yargılamayı, denetlemeyi ve müdahale etmeyi kendimize hak mı görüyoruz?
- Annelerimizi, hayatımızdaki kadınları her türlü stresin, öfkenin ve yorgunluğun “emici süngeri” gibi kullanıp onlara sürekli duygusal yük mü bindiriyoruz?
“Kutsal annelik” miti üzerine
- Anneliği “kutsal” diyerek ulaşılmaz bir yere koyup, aslında kadınların hata yapma, yorulma, birey olma ve “hayır” deme haklarını görünmez hale getirdiğimizin farkında mıyız?
Annelerimiz, kadınlar bizden tapılacak bir kürsü ya da yılda bir gün verilecek bir buket çiçek istemiyor.
Onlar; mirastan eğitime, sokaktaki özgürlükten evdeki emeğe kadar hayatın her alanında eşitlik, özgürlük ve gerçek bir saygı istiyor.
Bugün çiçekleri verdik, güzel sözleri söyledik. Peki ya yarın?
Yine kadınların sesini kısmaya, emeğini görünmezleştirmeye ve “gelenek” kılıfına sarılmış eşitsizliklerin konforuna sığınmaya devam mı edeceğiz?
Samimiyet testinden geçmek için Anneler Günü ritüellerinin arkasına saklanmaya değil; her alanda erkekliğimizle, kadın emeği üzerinden kurulan erkeklik konforuyla yüzleşmeye ve ondan vazgeçmeyi göze almaya ihtiyacımız var.
Tabii gerçekten cesaretimiz varsa.
10 Mayıs 2026 / Bern
