Sudan’da artan çatışmalarla birlikte sivillere yönelik öldürme, işkence ve cinsel şiddet vakaları yaygınlaşırken, Birleşmiş Milletler ve Afrika Birliği’ne bağlı misyonlar cezasızlığın sürmesinin krizi derinleştirdiği uyarısında bulundu. İç savaşın ülke nüfusunun dörtte birinden fazlasını göçe zorladığı belirtiliyor
Sudan’ın geniş bölgelerinde sistematik ihlallerin giderek arttığı, öldürme, işkence, cinsel şiddet ve yağma gibi ağır suçların yaygınlaştığı bildirildi. Uluslararası insan hakları kuruluşları, insani ve güvenlik durumunun tehlikeli biçimde kötüleştiği uyarısında bulunuyor.
Sudan Uluslararası Bağımsız Gerçekleri Araştırma Misyonu ile Afrika Birliği’ne bağlı Sudan’daki insan hakları durumunu inceleyen ortak misyon, 13 Nisan’da yayımladıkları açıklamada, çatışma taraflarınca işlenen ağır ve yaygın insan hakları ihlallerinin arttığını ve cezasızlığın sürdüğünü vurguladı.
İki taraf da ihlallerden sorumlu
Açıklamada, Sudan’daki çatışmanın büyük bir vahşet içerdiği ve uluslararası hukuk ile insancıl hukukun en temel kurallarının açıkça ihlal edildiği belirtildi. Her iki misyon, Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri’ni farklı düzeylerde de olsa ciddi ihlallerden sorumlu tuttu. Bu ihlaller arasında öldürmeler, keyfi gözaltılar, işkence ve sivilleri hedef alan ayrım gözetmeyen saldırıların yanı sıra insani yardım faaliyetleri ve sağlık çalışanlarına yönelik saldırılar da yer aldı.
Yükü kadınlar ve çocuklar taşıyor
Açıklamada özellikle Hızlı Destek Kuvvetleri’nin sistematik ihlallerine dikkat çekilerek, yağma, cinsel şiddet ve etnik temelli hedef almaların organize ve tekrarlayan bir yöntem haline geldiği ifade edildi. Bu durumun toplum yapısını parçaladığı ve sivillerin yaşamını derinden etkilediği kaydedildi. Kadınlar, çocuklar, yaşlılar ve diğer kırılgan grupların bu çatışmanın en ağır yükünü taşımaya devam ettiği vurgulandı.
Acil çağrı
Ortak açıklamada, Sudan’da işlenen ağır suçlar için hesap verilebilirliğin sağlanmasının hayati önemde olduğu belirtilerek, faillerin cezalandırılmaması halinde cezasızlığın süreceği ve bunun da kalıcı barış umutlarını zayıflatacağı uyarısı yapıldı.
Taraflara, Afrika Birliği ve Birleşmiş Milletler üyesi ülkelere ve uluslararası kuruluşlara çağrıda bulunulan açıklamada, kapsamlı ve kalıcı ateşkes sağlanması, uluslararası hukuka uyulması, insani yardımların engellenmeden ulaştırılması ve Darfur’a yönelik silah ambargosuna uyulması gerektiği vurgulandı.
Ayrıca Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Sudan’daki çalışmalarına destek verilmesi, suçluların yargılanması için bağımsız bir yargı mekanizması kurulması ve soruşturma heyetlerine ülkenin tüm bölgelerine erişim izni verilmesi çağrısı yapıldı.
Sudan Uluslararası Bağımsız Gerçekleri Araştırma Misyonu, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi kararıyla kurulurken; Afrika Birliği’ne bağlı ortak misyon ise Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu tarafından oluşturuldu. Her iki misyon da 15 Nisan 2023’te başlayan çatışmalar bağlamında ihlalleri araştırmak ve sorumluları tespit etmekle görevlendirildi.
Nüfusun dörtte biri ülkesini terk etti
Sudan’da Nisan 2023’te başlayan iç savaş, ülke nüfusunun dörtte birinden fazlasını göçe zorladı: Yaklaşık 14 milyon kişi evlerini terk ederken, 30 milyondan fazla insan acil insani yardıma ihtiyaç duyuyor.
Yerinden edilenlerin önemli bir bölümü Mısır, Etiyopya, Libya, Orta Afrika Cumhuriyeti, Güney Sudan ve Çad gibi komşu ülkelere sığındı. Sadece Güney Sudan’a geçenlerin sayısı 1,3 milyonu aşarken, Çad bir milyondan fazla Sudanlı mülteciye ev sahipliği yapıyor.
Güney Sudan’daki Renk geçiş merkezi kapasitesinin dört katını aşmış durumda. Yetersiz beslenme ve sağlık hizmetlerindeki eksiklikler nedeniyle ölümler yaşanırken, temel ihtiyaçlara erişim ciddi şekilde sınırlı. Birçok ailenin günlük su tüketimi birkaç litreyle sınırlı kalıyor.
Kaynak: Yeni yaşam
