İtalya’daki 17 Apple Store’da çalışan 1.600’den fazla işçiyi kapsayan ulusal grev, yeni iPhone’un satışa çıktığı 18 Eylül günü gerçekleştirildi. Filcams CGIL, Fisascat CISL ve UILTuCS’un çağrısıyla yapılan iş bırakmada sendikalar; yetersiz personel, artan iş yükü, geçici sözleşmelerin kalıcı hale gelmesi ve çalışanlar üzerindeki üretkenlik baskısına karşı kadroların güçlendirilmesini istedi. Fisascat CISL, ülke genelindeki greve ortalama katılımın yüzde 70 olduğunu açıkladı.
Apple’ın İtalya mağazalarında yeni ürün için müşterilerin kuyruğa girdiği gün, mağazaların önünde başka bir kuyruk daha vardı: greve çıkan çalışanlar.
Milano’dan Roma’ya, Torino’dan Bologna’ya farklı şehirlerde düzenlenen eylemlerde Apple Retail Italia çalışanları, şirketin mağazalardaki personel politikasına ve giderek ağırlaştığını söyledikleri çalışma koşullarına karşı iş bıraktı. Milano’daki Piazza Liberty’de Apple’ın amiral mağazasının önünde, yeni telefonu almak isteyen müşterilerin birkaç metre ötesinde işçiler düdükler ve pankartlarla protesto düzenledi. Roma’da Piazza Capranica’da yaklaşık 100 çalışan eyleme katılırken Torino ve Bologna’da da mağaza önlerinde gösteriler yapıldı.
1.600’den fazla çalışanı kapsayan grev
Ulusal grev, Apple’ın İtalya’daki 17 doğrudan mağazasında çalışan 1.600’den fazla kişiyi kapsadı.
Eylem Filcams CGIL, Fisascat CISL ve UILTuCS tarafından tüm vardiya boyunca ilan edildi. Sendikalar grev tarihini özellikle yeni iPhone modellerinin mağazalara geldiği güne denk getirdi.
Fisascat CISL, 18 Eylül öğleden sonra yaptığı açıklamada greve ülke genelinde ortalama yüzde 70 katılım olduğunu bildirdi. Bu oran sendikanın verisi; Apple tarafından açıklanmış bağımsız bir katılım rakamı bulunmuyor.
Reuters’a konuşan Apple ise grev sırasında İtalya’daki tüm mağazalarının ve çevrimiçi satış kanallarının faaliyette kaldığını belirtti. Şirket ayrıca çalışanlarına özel sağlık hizmetleri ve ruh sağlığı desteği gibi yan haklar sağladığını vurguladı.
İşçiler neden greve çıktı?
Uyuşmazlığın merkezinde mağazalardaki personel sayısı bulunuyor.
Sendikalara göre Apple Store’larda iş yükü artarken yeterli sayıda kalıcı çalışan istihdam edilmiyor. Yeni süreçler, görevler ve şirketin üretkenlik beklentileri işçilerin üzerindeki baskıyı artırıyor.
Filcams, Fisascat ve UILTuCS aylardır şirketten üç temel adım talep ediyor:
daha fazla kalıcı işe alım yapılması,
belirli süreli çalışanların bir bölümünün kalıcı kadroya geçirilmesi,
ve isteyen part-time çalışanların çalışma saatlerinin artırılması.
Sendikaların aktardığına göre taraflar 29 Temmuz’da yeniden masaya oturdu. Apple, daha fazla geçici çalışan alınacağını ve bu işe alımların daha erken başlatılacağını bildirdi ancak sendikaların kalıcı istihdam taleplerini kabul etmedi.
“Geçici” iş yedi aya kadar uzuyor
Sendikalar açısından temel sorunlardan biri de geçici çalışan kullanımının artık yalnız yoğun satış dönemleriyle açıklanamayacak hale gelmesi.
Fisascat’a göre bazı belirli süreli sözleşmelerle sağlanan personel desteği yaklaşık yedi aylık bir döneme yayılıyor.
Sendikalar bunu mağazalarda mevsimsel değil, yapısal bir personel açığının göstergesi olarak değerlendiriyor ve “geçici ihtiyacın” fiilen kalıcı işgücü ihtiyacına dönüştüğünü savunuyor.
Milano’daki Filcams temsilcisi Danilo D’Agostino da mağazalardaki personel azalmasının yalnız işten çıkarmalar üzerinden yaşanmadığını; ayrılan çalışanların veya çalışma saatlerini azaltan personelin yarattığı boşluğun yeni işe alımlarla yeterince doldurulmadığını söyledi.
Part-time çalışanlar daha fazla saat istiyor
Apple mağazalarındaki tartışmanın bir başka boyutu part-time çalışma.
Sendikalar, özellikle haftalık 20 saatlik sözleşmelerle çalışanların bir bölümünün daha fazla saat çalışmak istediğini ancak bu talebin karşılanmadığını belirtiyor.
Bu nedenle çalışan temsilcileri, yeni geçici personel alınmasının yanında halihazırda mağazada çalışan ve daha fazla çalışmak isteyen part-time personelin saatlerinin gönüllülük temelinde artırılmasını istiyor.
Böylece işçiler açısından mücadele yalnız “daha az çalışmak” talebine dayanmıyor.
Bir tarafta artan iş yükünün azaltılması istenirken, diğer tarafta yeterli gelir için daha fazla çalışma süresi isteyen part-time işçilerin saat talebinin karşılanması isteniyor.
Yeni ürün geliyor, aynı işçi daha fazla yük taşıyor
Sendikaların özellikle lansman gününü seçmesinin nedeni de bu çelişkiyi görünür kılmak.
Yeni iPhone gibi büyük ürün lansmanları Apple mağazalarında yılın en yoğun dönemlerinden biri anlamına geliyor. Müşteri trafiği artıyor, satış ve teknik destek talepleri büyüyor, mağazadaki çalışanların üzerindeki tempo yükseliyor.
Sendikalar, yeni ürünler ve yeni şirket prosedürleri geldikçe iş yükünün arttığını ancak personel sayısının aynı hızla artırılmadığını savunuyor.
Torino’daki Filcams temsilcisi Fabrizio Nicoletti, Apple’ın sunduğu hizmet kalitesinin mağaza çalışanlarının günlük emeğine dayandığını belirterek, üretkenlik arayışının çalışanlar üzerindeki baskının sürekli artmasına dönüşmemesi gerektiğini söyledi.
Bir kazanım var, temel anlaşmazlık sürüyor
Taraflar arasındaki görüşmeler tamamen sonuçsuz değil.
Sendikalar, ağustos ayından itibaren yemek kuponlarının günlük değerinin 10 avroya yükseltildiğini açıkladı.
Ancak çalışan temsilcileri bunun personel eksikliği, iş yükü ve güvencesiz istihdam sorunlarını çözmediğini belirtiyor.
Haziran ayında başlayan iş uyuşmazlığı da bu nedenle sona ermedi.
7 Eylül’de ülke genelindeki Apple mağazalarında yapılan çalışan toplantılarının ardından grev kararı çıktı. Sendikalar, şirketle görüşmeye devam etmeye hazır olduklarını ancak somut işe alım ve çalışma koşulları taahhütleri istediklerini söylüyor.
Apple mağazasında vitrinin arkasındaki emek
Apple ürün lansmanları genellikle yeni cihazlar, fiyatlar ve mağazaların önündeki müşteri kuyruklarıyla haber oluyor.
18 Eylül’de İtalya’da aynı görüntünün başka bir tarafı ortaya çıktı.
Bir tarafta yeni telefonu almak için bekleyen müşteriler vardı.
Diğer tarafta o telefonları satan, kurulumu yapan, müşteriye anlatan ve teknik destek sağlayan çalışanlar daha fazla personel ve daha istikrarlı çalışma koşulları için grevdeydi.
Apple grev günü mağazalarını açık tutmayı başardı. İşçiler ise özellikle şirket açısından en görünür satış günlerinden birini seçerek kendi rollerini görünür hale getirdi.
Fisascat, Filcams ve UILTuCS’un açıklamalarına göre uyuşmazlık henüz kapanmış değil. Grev sonrasında da eylem süreci devam ediyor ve sendikalar gerektiğinde yerel düzeyde yeni grev saatlerinin ilan edilebileceğini belirtiyor.
