Electrolux’un İtalya’da Cerreto d’Esi fabrikasını kapatma ve yaklaşık 1.450 kişilik istihdam azaltma planını büyük ölçüde koruması üzerine FIM-CISL, FIOM-CGIL ve UILM 15 Eylül için sekiz saatlik ülke çapında grev ilan etti. Şirket aynı zamanda süresi dolan 135 geçici sözleşmeyi yenilememeyi ve montaj hatlarında üretim temposunu saatte 140 parçaya kadar çıkarmayı istiyor. İşçiler 15 Eylül’de Cerreto d’Esi fabrikasının önünde ulusal gösteride buluşacak: “Şirket kendi tercihlerinin bedelini işçilere ve bölgelere ödetemez.”
İtalya’da beyaz eşya devi Electrolux ile işçiler arasındaki mücadele yeni bir aşamaya giriyor.
Metal işçileri sendikaları FIM-CISL, FIOM-CGIL ve UILM, 9 Eylül’de yayımladıkları ortak açıklamayla Electrolux’un İtalya’daki bütün fabrikalarında 15 Eylül Salı günü sekiz saatlik greve çıkılacağını duyurdu. Aynı gün Marche bölgesindeki Cerreto d’Esi fabrikasının önünde ülke çapında bir gösteri düzenlenecek.
Kararın arkasında, geçtiğimiz hafta İtalya İşletmeler ve Made in Italy Bakanlığı’nda yapılan iki günlük görüşmelerin sonuçsuz kalması bulunuyor.
Sendikalara göre Electrolux yönetimi, aylardır tartışılan yeniden yapılandırma planında yalnız sınırlı değişiklikler yaptı: Cerreto d’Esi fabrikasının tamamen kapatılması masada kaldı ve İtalya genelinde yaklaşık 1.450 çalışan “fazla” ilan edildi.
Mayıs ayında şirketin ilk planında bu sayı 1.719 olarak açıklanmıştı. Rakamın düşürülmesi sendikalar açısından geri adım olarak görülmüyor; çünkü üretim tesislerinin küçültülmesi ve Cerreto’nun kapatılması planı değişmedi.
1.450 kişinin yanında yüzlerce geçici işçi de işini kaybediyor
Sendikaların dikkat çektiği noktalardan biri, kamuoyuna açıklanan 1.450 kişilik sayının bütün istihdam kaybını göstermemesi.
FIM, FIOM ve UILM’nin verilerine göre süresi dolacak 135 geçici sözleşme yenilenmeyecek. Buna ek olarak 91 süreli sözleşme halihazırda yenilenmeden sona erdi.
Şirketin sürekli çalışan sayısı da nisan ile ağustos arasında 4.279’dan 4.200’e geriledi.
Bu nedenle sendikaların hesabında mesele yalnız gelecekte yapılabilecek toplu işten çıkarmalar değil. İşgücü azaltımı, sözleşmelerin sessizce yenilenmemesi ve kadronun doğal çıkışlarla küçültülmesi yoluyla şimdiden ilerliyor.
Electrolux’un İtalya’daki beş üretim tesisi Cerreto d’Esi, Porcia, Susegana, Solaro ve Forlì’de bulunuyor. Cerreto için tam kapatma planlanırken diğer dört fabrikada da kadro ve üretim yeniden yapılandırması öngörülüyor.
Daha az işçi, daha hızlı üretim
İşçiler açısından çatışmanın yalnız işten çıkarmalarla sınırlı olmayan ikinci bir boyutu daha var.
Electrolux, sendikalara göre mevcut iş organizasyonu anlaşmalarını aşarak montaj hatlarının hızını saatte 140 ürüne kadar yükseltmek istiyor. Şirket aynı zamanda fabrikalarda tek günlük vardiya modelinin kalıcı hale getirilmesini hedefliyor.
Bu, planın temel çelişkisini daha görünür hale getiriyor:
Daha az işçiyle daha yüksek üretim temposu.
Sendikalar bu nedenle şirketin teklifini yalnız istihdam azaltımı olarak değil, fabrikada kalan çalışanların üzerindeki iş yoğunluğunu artıracak bir yeniden yapılanma olarak görüyor.
Porcia’daki işçiler daha 7 Eylül’de greve çıkmış ve şirketin istediği üretim artışını “sürdürülemez” olarak nitelemişti. Electrolux’un bu fabrikada üretim hızını ilk aşamada saatte 115, daha sonra 140 parçaya çıkarmak istediği aktarılıyor.
Forlì’de de tablo benzer. Emilia-Romagna Bölgesi’nin verdiği bilgilere göre şirket burada 297 kişilik istihdam azaltımı ve üretim hacimlerinde ciddi düşüş öngörürken aynı zamanda montaj hatlarında parça üretim hızının artırılmasını planlıyor.
Bir tarafta “fazla işçi” denilerek insanlar üretimden çıkarılıyor.
Diğer tarafta kalan işçilerden aynı sürede daha fazla ürün çıkarmaları isteniyor.
Cerreto d’Esi: Fabrikayla birlikte bir bölgenin geleceği
15 Eylül’deki ulusal gösterinin Cerreto d’Esi’de yapılması tesadüf değil.
Electrolux, Marche bölgesindeki bu fabrikayı tamamen kapatmayı planlıyor. Tesis, yüksek segment aspiratör üretiminde uzmanlaşmış durumda. İtalya Senatosu’na sunulan resmi belgelerde fabrikanın yaklaşık 170 çalışanı bulunduğu ve yalnız 2025 yılında 77 binden fazla yüksek segment davlumbaz ürettiği belirtiliyor.
Bu nedenle sendikalar Cerreto dosyasını yalnız 170 kişinin işi olarak görmüyor.
Orta ölçekli bir kent için fabrikanın kapanması; doğrudan işçilerin yanı sıra yan sanayiyi, yerel ticareti, aileleri ve bölgenin sanayi yapısını da etkiliyor.
FIM, FIOM ve UILM 9 Eylül açıklamasında bunu şöyle ifade etti:
“Cerreto’yu savunmak; işi, sanayi varlığını ve bir bölgenin geleceğini savunmak demektir.”
Bu nedenle 15 Eylül’de İtalya’nın farklı Electrolux tesislerinden işçiler Cerreto’da buluşacak.
Şirket: Avrupa beyaz eşya pazarı zor durumda
Electrolux ise yeniden yapılandırmayı Avrupa beyaz eşya sektöründeki ekonomik koşullarla gerekçelendiriyor.
Şirket mayıs ayında yaptığı resmi açıklamada Avrupa pazarında uzun süredir zayıf talep, artan rekabet, yüksek maliyetler ve operasyonel karmaşıklık bulunduğunu belirtti. Yeniden yapılanmanın grubun küresel kapasitesini optimize etmek ve şirketi daha “çevik ve rekabetçi” hale getirmek için gerekli olduğunu savundu.
Şirketin ilk planında İtalya’daki yaklaşık 4.500 çalışanın 1.700’den fazlasının azaltılması öngörülüyordu. Sendikalara göre bazı ürünlerin üretiminin başka ülkelere taşınması da planın parçalarından biri.
Örneğin Susegana’da üretimin düşük segmentteki bir bölümünün ilerleyen dönemde Çin’e kaydırılması, İtalya’daki tesisin ise daha pahalı gömme buzdolaplarına yoğunlaşması bekleniyor.
Bu durum klasik bir “rekabetçilik” tartışmasının ötesinde bir soruyu ortaya çıkarıyor:
Şirket küresel üretim ağını kâr ve maliyet hesabına göre yeniden düzenlerken bunun toplumsal maliyetini kim üstlenecek?
Electrolux için bir fabrikanın kapatılması üretim kapasitesinin başka yere aktarılması anlamına gelebilir.
Cerreto’daki işçi açısından ise kaybedilen şey yalnız üretim kapasitesi değil; maaş, ev kirası, gelecek planı ve yıllardır kurulan bir yaşam.
Bakanlık çözüm istedi, şirket temel planı korudu
İtalya hükümeti haziran ayında Electrolux’tan tek taraflı adımları durdurmasını ve taraflarla müzakere yürütmesini istemişti.
İşletmeler ve Made in Italy Bakanı Adolfo Urso, ilk açıklanan 1.700’ü aşkın kişilik azaltma planının ardından şirketten işten çıkarmaları önleyen ve İtalya’daki tesisleri koruyan yeni bir sanayi planı istemişti.
Temmuz ayında hükümet, Electrolux’un ekim ayına kadar yeni bir teklif sunmasını talep etti. 3 ve 4 Eylül’deki teknik görüşmeler de bu sürecin parçasıydı.
Ancak bu görüşmelerden sonra ortaya çıkan plan sendikaları ikna etmedi.
İşten çıkarılması öngörülenlerin sayısı düşürüldü, fakat Cerreto’nun kapatılması kaldırılmadı; 1.450 kişilik istihdam azaltımı sürdü ve buna çalışma temposunun artırılması talebi eklendi.
Sendikalar bunun üzerine teknik müzakere aşamasının artık tükendiğini ilan ederek bakan ve ilgili bölgelerin doğrudan katılacağı yeni bir siyasi toplantı istedi.
İşçiler “şirketin tercihlerinin bedelini ödemeyeceğiz” diyor
Electrolux’un kullandığı kelime “optimizasyon”.
İşçilerin önündeki maddi tablo ise daha somut:
Fabrika kapanması.
1.450 kişilik kadro azaltımı.
Yenilenmeyecek 135 geçici sözleşme.
Şimdiden kaybedilmiş 91 geçici iş.
Daha az çalışan.
Saatte 140 ürüne kadar hızlandırılmak istenen üretim hattı.
Tam da bu nedenle sendikaların 9 Eylül açıklamasındaki en politik cümle, hükümete yapılan çağrının içinde yer alıyor:
Electrolux’un “kendi tercihlerinin maliyetini işçilere ve bölgelere yüklemesinin” engellenmesini istiyorlar.
Gaste Avrupa açısından da dosyanın merkezi burada.
Bir şirketin pazardaki rekabet baskısını, üretim organizasyonunu veya küresel stratejisini değiştirmesi kendi kurumsal kararı olabilir.
Ama bu kararın bedeli otomatik olarak işini kaybeden işçiye, hızlandırılmış bantta çalışan emekçiye ve fabrikasının kapandığı kente kesilmek zorunda değil.
Bu bedelin kim tarafından ödeneceği bir işletme yönetimi meselesi olduğu kadar sınıf mücadelesinin konusu.
Ve Electrolux işçileri buna yanıt vermeye hazırlanıyor.
15 Eylül: İtalya genelinde sekiz saatlik grev
FIM-CISL, FIOM-CGIL ve UILM’nin çağrısına göre 15 Eylül Salı günü bütün Electrolux tesislerinde sekiz saatlik iş bırakma gerçekleştirilecek.
Merkez eylem ise Cerreto d’Esi’de, kapatılması planlanan fabrikanın önünde yapılacak.
Sendikalar taleplerini açık koyuyor:
Cerreto d’Esi kapatılmasın.
İstihdam azaltma planı geri çekilsin.
Fabrikalar küçültülmesin.
İş yükünü ağırlaştıracak çalışma düzeni dayatılmasın.
İstihdamı ve İtalya’daki üretimi geliştiren yeni bir sanayi planı hazırlansın.
Sendikalar, bu talepler karşılanmadığı sürece seferberliğin devam edeceğini söylüyor.
15 Eylül’de Cerreto’nun önünde yalnız bir fabrikanın geleceği tartışılmayacak.
Kâr baskısı büyüdüğünde bedelin yine işçilere kesilip kesilmeyeceği de tartışılacak.
