İsviçre’de 8 Mart’ta yapılan ulusal referandumda seçmenler kamu yayıncılığı, iklim fonu ve nakit para düzenlemelerini içeren bir dizi halk inisiyatifi ve karşı öneri hakkında sandık başına gitti. Sonuçlara göre üç girişim reddedilirken, parlamentonun nakit paraya ilişkin karşı önerisi büyük çoğunlukla kabul edildi.
BERN – İsviçre’de 8 Mart’ta gerçekleştirilen ulusal referandumda seçmenler kamu yayıncılığı, iklim politikaları ve nakit para düzenlemelerine ilişkin çeşitli halk girişimleri ile parlamentonun hazırladığı karşı öneriler hakkında oy kullandı. Açıklanan sonuçlara göre bazı girişimler reddedilirken, parlamentonun sunduğu bir karşı öneri seçmenlerden güçlü destek aldı.
SRG girişimi reddedildi
Referandumda en dikkat çeken başlıklardan biri kamu yayıncılığı sistemini ilgilendiren SRG girişimi oldu. İsviçre’nin kamu yayıncısı SRG SSR’nin finansman modelinde değişiklik öngören girişim seçmenler tarafından reddedildi. Sonuçlara göre seçmenlerin yaklaşık yüzde 62’si “hayır”, yüzde 38’i ise “evet” oyu kullandı.
Söz konusu girişim, kamu yayıncılığına ayrılan bütçenin azaltılmasını ve devlet destekli medya yapısının yeniden düzenlenmesini öngörüyordu. Destekçileri mevcut sistemin medya piyasasında rekabeti zorlaştırdığını savunurken, federal hükümet, medya kuruluşları ve birçok siyasi parti girişime karşı çıktı. Hükümet ve parlamentodaki çoğunluk, çok dilli yapıya sahip İsviçre’de SRG’nin bilgiye erişim ve demokratik tartışma açısından önemli bir rol oynadığını vurguladı.
İklim fonu girişimi sandıktan çıkmadı
Referandumda oylanan bir diğer başlık olan İklim Fonu (Klimafonds) girişimi de seçmenlerden destek bulamadı. Sonuçlara göre seçmenlerin yaklaşık yüzde 71’i girişime “hayır”, yüzde 29’u ise “evet” oyu verdi.
Girişim, İsviçre’nin iklim hedeflerine ulaşmasını hızlandırmak amacıyla büyük ölçekli bir kamu fonu oluşturulmasını ve yenilenebilir enerji yatırımları ile çevre dostu teknolojiler için milyarlarca franklık kaynak ayrılmasını öngörüyordu. Ancak hükümet ve parlamentodaki çoğunluk, önerilen fonun kamu maliyesi üzerinde ciddi yük oluşturabileceğini belirterek girişime karşı çıktı.
Nakit parayı anayasaya alma girişimi reddedildi
Referandumun bir diğer önemli başlığı ise nakit paranın anayasal güvence altına alınmasını öngören “Bargeld girişimi” oldu. Bu girişim de seçmenler tarafından reddedildi. Sonuçlara göre seçmenlerin yaklaşık yüzde 54’ü “hayır”, yüzde 46’sı ise “evet” oyu kullandı.
Girişim, banknot ve madeni paraların dolaşımının anayasa ile güvence altına alınmasını ve devletin nakit kullanımını garanti etmesini öngörüyordu. Destekçileri dijital ödeme sistemlerinin yaygınlaştığı bir dönemde nakit paranın bireysel özgürlük, veri gizliliği ve finansal bağımsızlık açısından korunması gerektiğini savundu. Ancak hükümet ve parlamentodaki çoğunluk, İsviçre’de nakit kullanımının zaten yaygın olduğunu ve anayasal bir düzenlemeye ihtiyaç bulunmadığını belirtti.
Nakit para karşı önerisi kabul edildi
Buna karşılık parlamentonun hazırladığı nakit paraya ilişkin karşı öneri (Gegenentwurf) seçmenlerden güçlü destek aldı. Sonuçlara göre seçmenlerin yaklaşık yüzde 73’ü öneriye “evet”, yüzde 27’si ise “hayır” oyu verdi.
Karşı öneri, nakit paranın dolaşımda kalmasını güvence altına alırken aynı zamanda finansal sistemin gelişimine esneklik sağlayan daha dengeli bir düzenleme içeriyor. Düzenleme kapsamında İsviçre Merkez Bankası’nın banknot ve madeni para basma görevinin sürdürülmesi ve ülkede nakit ödeme imkanının korunması öngörülüyor.
Doğrudan demokrasi sisteminin parçası
Uzmanlara göre referandum sonuçları, İsviçre’de seçmenlerin özellikle büyük ölçekli kamu fonları ve finansman düzenlemeleri konusunda temkinli bir yaklaşım benimsediğini gösteriyor. Buna karşın nakit paranın dolaşımda kalmasını destekleyen daha dengeli bir düzenlemenin geniş destek bulması dikkat çekti.
İsviçre’de doğrudan demokrasi sistemi kapsamında vatandaşlar yıl içinde birkaç kez sandık başına giderek anayasa değişiklikleri, halk inisiyatifleri ve parlamentonun hazırladığı karşı öneriler hakkında karar veriyor. Referandumlar ülkenin siyasi sisteminin en önemli unsurlarından biri olarak kabul ediliyor.
