İran’da protestolar rejim baskısı ve ABD’nin saldırı tehdidinin gölgesinde devam ediyor. Rejimin cenazeleri ailelere teslim etmek için “kurşun parası” adı altında yaklaşık 1 milyar tuman (400 bin TL) istediği iddia ediliyor.
İran’da rejime karşı protestolar 17’inci günü geride bırakırken Trump’ın İran’a saldırı ihtimalinin arttığı bir süreç de devam ediyor. Protestoların hâlâ bazı bölgelerde kitlesel eylemler sürerken, yaygınlığının ise azaldığı gözlemleniyor. Bunda ABD’nin İran’ı saldırıyla tehdit eden açıklamalarının etkili olduğu yorumları yapılıyor.
Gazetemize konuşan İran Emek Konfederasyonu yetkilisi ABD tehditlerinin işçiler üzerinde olumsuz etki yarattığını ifade ederken, İran’da rejimin 8 ve 9 Ocak’ta sokak protestolarına uyguladığı geniş çaplı saldırının da etkili olduğunu belirtti. Yetkili şu yorumu yaptı: “İran’da işçi hareketi bu süreçte hem sokakta hem iş yerlerinde grevlerle mücadeleyi sürdürdü. Ancak ABD’ye karşı ve ABD’nin müdahalesine karşı işçiler açısından ciddi tepki var. Çünkü işçiler devletin tüm kusurlarının yanı sıra ABD ambargolarının da onların hayatını ne kadar doğrudan etkilediğini ifade ediyor. Bu yüzden Trump’ın açıklamaları özellikle fabrikalarda olumsuz etki yaratarak durgunluk yaratıyor”
ABD Başkanı Donald Trump, salı akşamı kendi sosyal medya ağında İran’da halkı protestolara devam etmeye ve “Kurumları ele geçirmeye” çağırmıştı. Trump, “Yardım yolda” diyerek, “Katillerin ve tacizcilerin isimlerini kaydedin ve saklayın. Onlar ağır bir bedel ödeyecekler. Protestocuların katledilmesi durana kadar İranlı yetkililerle olan tüm görüşmeleri iptal ettim” diye yazmıştı.
2 bin 500’e yakın can kaybı
İran İnsan Hakları Örgütünün haber ajansı HARAN, 17 gün boyunca İran’da 31 eyaletin tamamında ve 187 şehirde 614 protesto gösterisi kaydedildiğini duyurdu. HARANA, 12’si çocuk olmak üzere 2 bin 403 protestocunun ölümünün teyit edildiğini açıkladı, eylemlere katılmayan 9 kişinin de hayatını kaybedenler arasında olduğu belirtildi. Bunlardan 147’si kolluk kuvveti veya rejim destekçisi.
Rejime karşı protestolarda ölenler arasında Yönetmen Javad Ganji, Sporcu Mehdi Zatparvar ve Tebriz Traktörsazi Futbol Takımı Oyuncusu Mojtaba Tershiz ve eşinin de yer aldığı Hangaw, HARANA gibi farklı insan hakları örgütleri tarafından teyit edildi.
Rejim cenazeler üzerinden bile pazarlık yapıyor
132 saati aşan internet kesintisinin ardından sabit hatlar yeniden çalışmaya başladı.
İran ile kurulan iletişimler sonucu içeride yaşananlara dair bilgiler de paylaşılmaya başlandı. Evrensel’e konuşan bir kaynak, rejimin cenazeleri ailelere teslim etmek için “kurşun parası” adı altında 1 milyar tuman (yaklaşık 400 bin TL) istediğini söyledi. Parayı vermek istemeyen ailelere ise ölen kişinin adına “Devrim Muhafızı” veya rejim destekçisi sivil milis gücü “Besic” üyesi olduğuna dair imza vermesi talep edildi. Kaynak, “Kurşun parası vermezsen ve kartı imzalamazsan cenazeyi vermiyorlar. Bu imzalar rejimin kendi güçlerinde ölen sayısını fazla göstermek için planlanıyor. Cenazeler üzerinden bile pazarlık yapıyorlar” ifadelerini kullandı.
Bölgede İran’a ‘olası saldırı’ tedirginliği
ABD’nin saldırı tehditleri bölgedeki diplomasi trafiğini de artırdı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Abdullah bin Zayed el Nahyan ile yaptığı görüşmede Trump’ın açıklamalarına işaret ederek, bunu İran’ın iç işlerine müdahale olarak nitelendirdi. Arakçi, 12 Ocak’taki açıklamasında Amerika ile müzakere penceresinin açık olduğunu ve Trump’ın İran ile ABD arasındaki dolaylı görüşmelerdeki Yardımcısı ve Temsilcisi Steve Witkoff ile temas kurulduğunu duyurmuştu. Trump daha önce İranlı yetkililerle görüşebileceğini teyit etmişti.
Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü ise, ABD ile İran arasındaki çatışmanın herhangi bir şekilde tırmanmasının bölgede “felaket” sonuçları olacağını söyledi. Sözcü Macid el-Ensari, “Hâlâ diplomatik bir çözüme ulaşmanın mümkün olduğuna inandığımız bir noktadayız” dedi. Katar Dışişleri bakanı da diplomatik bir çözüm bulunabilmesi için ABD ve İran ile müzakerelerin sürdüğünü bildirdi. İran, İsrail ile “12 Gün Savaşı” sırasında, ABD’nin nükleer tesislere saldırısının ardından 23 Haziran 2025 tarihinde ABD’nin Katar’daki “El Udeid” üssünü hedef almıştı.
ABD’nin bölgedeki üsleri hangileri?
ABD’nin İran’a saldırı hazırlığı sinyalleri bölgedeki ABD üslerini de gündeme yeniden getirdi.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, daha önce ABD’nin İran’a yönelik olası bir askeri saldırısı durumunda İsrail ve ABD’ye ait askeri hedeflerin vurulacağını söylemişti. Katar’da El Udeid Hava Üssü, Bahreyn’de Şeyh İsa Hava Üssü ve ABD 5. Filosu’nun ana karargahı olarak bilinen Deniz Destek Aktivitesi, Kuveyt’te Ali Al Salem Hava Üssü, BAE’deki El Dhafra Hava Üssü ve Cebel Ali Limanı, Türkiye’de Adana İncirlik Hava Üssü, Malatya Kürecik Radar Üssü ve İzmir Hava İstasyonu, Irak Ayn el-Esad Hava Üssü ve El Harir Hava Üssü, Suriye’de El Tanf Üssü, Suudi Arabistan Prens Sultan Hava Üssü ABD’nin bölgedeki aktif üsleri arasında yer alıyor.
ABD, Körfez Savaşı’nda, 2001 Afganistan işgalinde ve Suriye operasyonlarında Türkiye’nin İncirlik Hava Üssünün yanı sıra Katar, Suudi Arabistan BAE ve Ürdün’deki üslerini kullanmıştı. Ayrıca Irak’a saldırılarda da yine Katar, Kuveyt, Irak Ayn el-Esad Hava Üssü ABD’nin kullandığı üsler arasındaydı. İran 2020’de Devrim Muhafızları Generali Kasım Süleymeni’nin ABD tarafından öldürülmesinin ardından Irak’taki Ayn el-Esad Hava Üssünü bombalamıştı.
Kaynak: Evrensel
