Sırbistan’da, çoğunlukla öğrencilerin öncülük ettiği protestolar hız kesmeden devam ediyor. Cumhurbaşkanı Vučić’i demokratik özgürlükleri kısıtlamakla suçlayan protestocular erken seçim talep ediyor.
Sırbistan’da 1 Kasım 2024’te Novi Şad tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesiyle başlayan öğrenci protestoları, halkın artan katılımıyla dokuz aydır sürüyor. Başlangıçta facianın sorumlularından hesap sorulması için sokaklara çıkan öğrenciler, yolsuzlukların cezasız kalmasına tepki göstererek taleplerini artık siyasal boyuta taşıyor: erken seçim çağrısı yapıyorlar.
Demokratik haklar baskı altında
Ülkede dört yılda bir yapılan parlamento seçimlerinin sonuncusu Kasım 2023’te gerçekleşmişti. Normal takvimde bir sonraki seçim 2027’ye kadar yapılmayacak. Ancak 13 yıldır iktidarda olan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, demokratik hak ve özgürlükleri sistematik olarak kısıtlamakla suçlanıyor.
Barışçıl bir şekilde süren protestolar, sık sık kimliği belirsiz maskeli grupların saldırısına uğruyor. Göstericiler, bu paramiliter grupların iktidardaki Sırp İlerleme Partisi tarafından salındığını, yolsuzluklara ve otoriterliğe karşı sokağa çıkan halkı sindirmek için kullanıldığını söylüyor. Çatışmalarda onlarca kişi yaralanırken, çok sayıda protestocu da gözaltına alındı.
“Ülkeyi iç savaşa sürüklüyor”
Öğrenci hareketi, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda Vučić’in erken seçim talebini reddederek ülkeyi bir iç savaş ortamına sürüklediğini ifade ediyor. Vučić ise herhangi bir kanıt sunmadan gösterileri “yabancı güçlerin planladığını” iddia ediyor; rejim yanlısı medya ise protestocuları “terörist” ve “yabancı paralı askerler” olarak hedef gösteriyor.
Paramiliter güçler alenen sahnede
Belgrad Üniversitesi’nden siyaset bilimci Nebojša Vladisavljević, son dönemdeki saldırıların iktidarın paramiliter güçleri artık aleni bir şekilde kullandığını gösterdiğini söylüyor:
“Son günlerde, iktidar partisinin destekçisi gibi davranan kiralık çetelerin sahaya sürülmesiyle yeni bir tırmanış görüyoruz. Tek tip giyiniyorlar – siyah tişört, şort, şapka – sopalarla protestocuları kışkırtıyorlar. Daha da vahimi, bazı durumlarda polisle koordineli çalışıyorlar; hatta polis memurlarının onlardan emir aldığına tanık oluyoruz.”
Vladisavljević, bu grupların geçmişte de muhalifleri sindirmek için kullanıldığını, ancak ilk kez bu kadar görünür biçimde ve polisle iç içe hareket ettiklerini vurguluyor.
Protestolar nereye evrilecek?
Sırbistan’da giderek derinleşen siyasi kriz, öğrenci hareketinin öfkesinin toplumsallaşmasıyla yeni bir aşamaya girmiş durumda. Vučić’in erken seçim çağrılarına kulak tıkaması, baskıcı yöntemleri artırması ve paramiliter güçleri devreye sokması, ülkeyi daha da kırılgan bir noktaya sürüklüyor.
