Ülkeler, Cenevre’den bir anlaşma olmadan ayrıldıkları için derin hayal kırıklığına uğradıklarını belirttiler.
Küresel plastik kirliliği krizini ele alacak bir anlaşma üzerinde çalışan müzakereciler cuma günü Cenevre’de bir anlaşmaya varamadı.
Plastik kirliliği krizini sona erdirecek önemli bir antlaşmayı tamamlamak üzere Cenevre’deki Birleşmiş Milletler ofisinde 11. gündür bir araya gelen müzakereciler, antlaşmanın plastik üretiminin katlanarak artmasını azaltıp azaltmayacağı ve plastik yapımında kullanılan zehirli kimyasallar üzerinde küresel, yasal olarak bağlayıcı kontroller getirip getirmeyeceği konusunda çıkmaza girdi.
Bu müzakere turunun son olması ve plastik kirliliğine ilişkin ilk yasal bağlayıcılığı olan anlaşmayı ortaya çıkarması bekleniyordu. Ancak delegeler, tıpkı geçen yıl Güney Kore’deki toplantıda olduğu gibi, görüşmelerin çökmesinin ardından bir antlaşma olmadan ayrılıyor.
Uluslar Cenevre’den bir antlaşma olmadan ayrılmanın derin hayal kırıklığını yaşıyor
Norveç, Avustralya, Tuvalu ve diğer ülkelerin temsilcileri Cenevre’den bir anlaşma olmadan ayrıldıkları için derin hayal kırıklığına uğradıklarını söylediler.
Avrupa Komisyonu’nun Çevre, Su Direnci ve Rekabetçi Döngüsel Ekonomiden sorumlu Üyesi Jessika Roswall sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, “Cenevre’ye küresel bir plastik anlaşmasını güvence altına almak için geldik, çünkü risklerin daha yüksek olamayacağını biliyoruz,” dedi.
“Masadaki son metin henüz tüm hedeflerimizi karşılamasa da ileriye doğru atılmış bir adımdır ve mükemmel iyinin düşmanı olmamalıdır.”
Roswall, AB’nin daha güçlü ve bağlayıcı bir anlaşma için bastırmaya devam edeceğini de sözlerine ekledi.
Suudi Arabistan her iki taslağın da dengeden yoksun olduğunu söylerken, Suudi ve Kuveytli müzakereciler son teklifin diğer devletlerin görüşlerini daha fazla dikkate aldığını ve anlaşmanın kapsamı dışında gördükleri plastik üretimini ele aldığını belirttiler.
Son taslak metin üzerinde başka bir işlem yapılmadı
Müzakere komitesi başkanı Luis Vayas Valdivieso, Cenevre’deki görüşmelerde uluslar tarafından ifade edilen görüşlere dayanarak iki anlaşma metni taslağı hazırladı ve sundu.
Cuma günü erken saatlerde açıklanan bu taslak plastik üretimine bir sınır getirmiyordu ancak mevcut üretim ve tüketim seviyelerinin “sürdürülemez” olduğunu ve küresel eylem gerektiğini kabul ediyordu. Bu seviyelerin mevcut atık yönetimi kapasitelerini aştığı ve daha da artacağının öngörüldüğü, dolayısıyla “bu tür eğilimleri durdurmak ve tersine çevirmek için koordineli bir küresel müdahale gerektirdiği” şeklinde yeni bir dil eklenmişti.
Anlaşmanın amacı, anlaşmanın plastiklerin tüm yaşam döngüsünü ele alan kapsamlı bir yaklaşıma dayanacağını belirtecek şekilde yenilendi. “İnsan sağlığı ya da çevre açısından endişe verici kimyasal” içeren plastik ürünlerin azaltılmasının yanı sıra tek kullanımlık ya da kısa ömürlü plastik ürünlerin azaltılmasından bahsediliyordu.
Mükemmel olmasa da çok daha iyi ve iddialı bir metindi. Ancak Danimarka Çevre Bakanı Magnus Heunicke, her ülkenin Cenevre’ye çok sayıda “kırmızı çizgiyle” geldiğini söyledi. Danimarka AB Konseyi’nin dönem başkanlığını yürütüyor.
“Çok açık olmak gerekirse, bir uzlaşma kırmızı çizgilerimizi esnetmemiz gerektiği anlamına geliyor,” dedi.
184 ülkeden gelen temsilciler, müzakerelerinde temel olarak herhangi birini kullanmayı kabul etmediler. Valdivieso, delegelerin toplantı salonunda yeniden bir araya geldiği cuma sabahı yaptığı açıklamada, son taslak üzerinde bu aşamada başka bir eylem önerilmediğini söyledi.
Uluslararası Çevre Hukuku Merkezi sağlık programı direktörü ve delegasyon başkanı David Azoulay yaptığı açıklamada, Cenevre’deki görüşmelerin “berbat bir başarısızlık” olduğunu söyledi.
“Müzakerelerin son günlerinde, birçoğumuzun bir süredir bildiği şeyi açıkça gördük. Bazı ülkeler buraya bir metni sonuçlandırmak için gelmediler, tam tersini yapmak için geldiler: Uygulanabilir bir anlaşmanın ilerletilmesine yönelik her türlü girişimi engellemek.
“Statükoyu korumak isteyenler ile zaman içinde güçlendirilebilecek işlevsel bir antlaşma arayan çoğunluk arasında ortak bir zemin bulmak imkansız.”
Şimdi ne olacak?
Herhangi bir önerinin antlaşmaya girebilmesi için her ülkenin kabul etmesi gerekiyor. Hindistan, Suudi Arabistan, İran, Kuveyt, Vietnam ve diğerleri, etkili bir antlaşma için uzlaşmanın hayati önem taşıdığını söylediler. Bazı ülkeler süreci değiştirmek istiyor, böylece kararlar gerektiğinde oylamayla alınabilecek.
Cenevre’deki Greenpeace delegasyonunun başkanı Graham Forbes delegeleri bu yönde teşvik etti.
Cuma günkü toplantı sona ererken, “Dönüp dolaşıp aynı yere geliyoruz. Aynı şeyi yapmaya devam edip farklı bir sonuç bekleyemeyiz,” dedi.
UNESCO Genel Direktörü Audrey Azoulay, müzakereler devam edecek olsa da, çözümler belirlenmez ve süreç değişmezse tekrar başarısız olacaklarını söyledi.
“Yeniden başlamaya ihtiyacımız var, tekrar performansa değil. Antlaşma isteyen ülkeler artık bu süreçten çıkmalı ve istekliler antlaşması oluşturmalıdır. Bu süreç, burada izlediğimiz uzlaşı tiranlığını reddeden oylama seçeneklerini de içermelidir.”
Kaynak: Euronews
