World Justice Project (WJP) 2026 Hukukun Üstünlüğü Endeksi’ni açıkladı. Türkiye, 143 ülke arasında 0,41 puanla 117’nci sırada yer alırken; Doğu Avrupa ve Orta Asya bölgesinde son sıralara demir attı. Yargının hükümet yetkilerini denetleme kapasitesinin ve ifade özgürlüğünün gerilediği raporda, otoriterleşmenin küresel ölçekte kalıcı hale geldiği vurgulandı.
Bölge ortalamasının altında, 15 ülke arasında 14’üncü
Dünya nüfusunun yüzde 95’ini kapsayan ve 215 binden fazla hanehalkı ile 3 bin 400 uzman anketine dayanan WJP 2026 Hukukun Üstünlüğü Endeksi yayımlandı. 0 ile 1 puan arasında yapılan değerlendirmede Türkiye’nin genel puanı bir önceki yıla göre yüzde 0,4 düşerek 0,41’e geriledi. Türkiye, puan kaybına rağmen küresel sıralamada bir basamak yükselerek 117’nci oldu.
WJP’nin Doğu Avrupa ve Orta Asya kategorisinde değerlendirdiği Türkiye, bölge ortalaması olan 0,50 puanın oldukça altında kaldı ve bölgesindeki 15 ülke arasında 14’üncü sıradaki yerini korudu.
Temel haklar, açık yönetim ve yargı denetiminde çöküş
Endeksin 8 ana başlığı ve 44 alt faktörü üzerinden yapılan değerlendirmede Türkiye’nin özgürlükler ve yargı bağımsızlığı alanındaki gerilemesi dikkat çekti:
- Temel Haklar: 134’üncülükten 135’inci sıraya geriledi. 2025 endeksinde ifade özgürlüğünde gerileme kaydetmeyen Türkiye, 2026 raporunda ifade ve düşünce özgürlüğünün gerilediği ülkeler arasında gösterildi. Sivil katılım göstergesi ise iki yıl üst üste düşüş yaşadı.
- Hükümet Yetkilerinin Sınırlandırılması: Türkiye 136’ncı sıradaki yerini korurken, WJP yargının hükümet yetkilerini denetleme ve sınırlama kapasitesinde ciddi gerileme tespit etti.
- Açık Yönetim ve Ceza Adaleti: Açık yönetimde 110’unculuktan 116’ncılığa, ceza adaletinde 106’ncılıktan 110’unculuğa gerilendi.
- Düzenlemelerin Uygulanması ve Yolsuzluk: Düzenlemelerin uygulanmasında 118’incilikten 120’nciliğe, yolsuzluğun bulunmaması alanında 79’unculuktan 80’inciliğe düşüldü. Sivil adalet sıralaması ise değişmeyerek 127 oldu.
- Düzen ve Güvenlik: Türkiye’nin yükseliş gösterdiği tek alan düzen ve güvenlik oldu; bu başlıkta 79’uncu sıradan 67’nciliğe yükseldi.
İlk sıralarda Avrupa ülkeleri, dipte otoriter rejimler
2026 endeksinin zirvesinde Danimarka (0,90), Norveç (0,89) ve Finlandiya (0,87) yer aldı. İlk 10 sıra İsveç, Lüksemburg, Almanya, Yeni Zelanda, İrlanda, Hollanda ve Estonya tarafından paylaşıldı. Listenin son sırasında ise Venezuela (0,26), Afganistan (0,31), Haiti (0,31), Kamboçya (0,31) ve Nikaragua (0,32) yer aldı.
WJP İcra Direktörü Ponce: “Otoriterlik artık kalıcı hale geldi”
Dünya genelinde ülkelerin yüzde 62’sinde hukukun üstünlüğünün gerilediğini açıklayan WJP, sivil alanın daralmasını ve yargıya yönelik hükümet müdahalelerini küresel krizin ana nedenleri olarak sıraladı. Ülkelerin yüzde 64’ünde ifade özgürlüğü, yüzde 67’sinde örgütlenme özgürlüğü geriledi.
Bulguları değerlendiren WJP İcra Direktörü Alejandro Ponce, tehlikenin boyutuna dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Otoriterlik artık yalnızca yükselen bir eğilim değil; dünyanın birçok yerinde yerleşik hale geldi. Ülkelerin yüzde 86’sından fazlasında, hükümet yetkilerinin sınırlandırılması, açık yönetim ve temel haklar gibi otoriterleşmeye karşı güvencelerde son 5 yılda kesintisiz bir gerileme yaşanıyor.”
