İtalya’nın Puglia bölgesindeki Bitonto’da zeytin üreticileri, zeytinyağının üretici satış fiyatındaki sert düşüşe ve yakıt, gübre, tohum, enerji ve hasat maliyetlerindeki artışa karşı SP231 yolunu kapattı. 5 Ekim sabahı Bitonto-Palombaio kavşağında başlayan eyleme yerel basın ve Rai yaklaşık 300 üreticinin katıldığını bildiriyor. “Sadaka istemiyoruz, onur istiyoruz” pankartıyla sokağa çıkan üreticiler, hükümetten zeytin ve zeytinyağı sektöründe kriz ilan edilmesini ve acil destek programı hazırlanmasını talep ediyor.
İtalya’nın en önemli zeytin üretim merkezlerinden Puglia’da üreticiler, yeni hasat dönemi başlarken artan maliyetler ve düşen satış fiyatları karşısında yolu kapattı.
Comitato Rivolta Olivicoltori’nin (Zeytin Üreticileri İsyan Komitesi) çağrısıyla 5 Ekim sabahı Bitonto’da bir araya gelen üreticiler, SP231 üzerindeki Bitonto-Palombaio kavşağında trafiği durdurdu.
Polis bölgede güvenlik önlemi alırken yerel polis araçları alternatif yollara yönlendirdi.
Eylemin öne çıkan sloganı ise üreticilerin içinde bulunduğu durumu özetliyordu:
“Non chiediamo elemosina, chiediamo dignità.”
“Sadaka istemiyoruz, onur istiyoruz.”
Üreticiler: Fiyat 9 avrodan 4 avroya düştü
Protestonun merkezinde zeytinyağının üretici fiyatındaki düşüş bulunuyor.
Eylemin örgütleyicilerinden Marco Loconte, zeytinyağının kilogram fiyatının yaklaşık 9 avro seviyesinden 4 avro civarına kadar düştüğünü söylerken aynı dönemde gübre, tohum ve özellikle mazot maliyetlerinin yükseldiğine dikkat çekti.
Bu rakamlar protestoyu düzenleyen üreticilerin verdiği fiyat karşılaştırmasına dayanıyor.
Sorun yalnız satış fiyatındaki düşüş değil.
Üreticiler yakıt, enerji, sulama, hasat, depolama, gübre ve diğer tarımsal girdilere daha fazla ödeme yaparken ürünlerinden elde ettikleri gelirin azalmasının üretimi ekonomik olarak sürdürülemez hale getirdiğini söylüyor.
Üreticilerden Michele Monopoli, hasat mevsimi başlarken bazı çiftçilerin zeytinleri toplamaya değip değmeyeceğini sorguladığını belirtti.
Yani üreticinin önündeki denklem giderek daha açık hale geliyor: Zeytini toplamak, taşımak ve işlemek için yapılan harcama arttıkça ürünün satışından elde edilen gelir azalıyor.
“Zeytinler ağaçta kalabilir”
Bitonto Belediye Başkanı Francesco Paolo Ricci de eylem alanına gelerek üreticilerle görüştü.
Ricci, mevcut durumun acil müdahale gerektirdiğini belirterek bu yıl zeytinlerin ekonomik olarak toplanamayacak hale gelmesi nedeniyle ağaçlarda bırakılması riskinin bulunduğunu söyledi.
Belediye başkanı özellikle yağhanelerde, kooperatiflerde ve depolarda bulunan mevcut zeytinyağı stoklarının piyasadaki tıkanmayı ağırlaştırdığını savundu.
Ricci’ye göre depolardaki ürünün satılamaması yeni hasadın işlenmesini de zorlaştırıyor ve üretici fiyatı üzerindeki baskıyı artırıyor.
Bitonto ve çevresinde zeytincilik yalnızca tarımsal bir faaliyet değil, binlerce ailenin gelir kaynağı.
Ricci, genç üreticilerin ailelerinden devraldıkları arazilere yatırım yaptığını hatırlatarak mevcut koşullar devam ederse arazilerin terk edilmesi riskine dikkat çekti.
Üreticiler hükümetten kriz ilanı istiyor
Comitato Rivolta Olivicoltori, ulusal hükümetten zeytin ve zeytinyağı sektöründe resmi kriz durumunun tanınmasını ve sektör için özel bir ulusal program hazırlanmasını talep ediyor.
Üreticilerin talepleri arasında kredi faizlerine destek, tarımsal kredi ve ipotek ödemelerinin en az 12 ay ertelenmesi, borçların yeniden yapılandırılması için ISMEA garantileri ve sosyal güvenlik primlerinde muafiyet bulunuyor.
Komite ayrıca üreticilere hektar başına olağanüstü destek verilmesini istiyor.
Yakıt, enerji, sulama, hasat ve depolama maliyetlerinin düşürülmesi de talepler arasında.
Üreticiler kısa vadeli mali desteklerin yanında piyasanın işleyişine ilişkin önlemler de talep ediyor.
Bunlardan biri, piyasadaki fazla zeytinyağının belirli süreyle çekilmesini sağlayabilecek özel depolama mekanizmasının devreye alınması.
İthal yağ için şeffaflık talebi
Protestonun bir başka önemli başlığı ise İtalya’ya giren zeytinyağının kaynağı ve piyasa üzerindeki etkisi.
Komiteye göre 2025-2026 sezonunun başında İtalya’daki üretimin düşük olacağı öngörülürken daha sonraki aylarda piyasadaki ürün miktarında belirgin bir artış görüldü.
Üreticiler bu artışın fiyatların gerilemesine katkıda bulunduğunu düşünüyor.
Ancak komite bu konuda doğrudan usulsüzlük suçlaması yöneltmiyor.
Üreticilerin ifadesiyle talepleri şu soruların yanıtlanması:
İtalya’ya ne kadar yağ ithal edildi? Nereden geldi? Ülke içinde nasıl taşındı ve piyasaya nasıl girdi?
Komite bu nedenle Avrupa Birliği düzeyinde üçüncü ülkelerden yapılan ithalat kotalarının yeniden değerlendirilmesini ve zeytin ile zeytinyağının taşınmasını takip edecek elektronik sevk belgesinin devreye alınmasını talep ediyor.
Böylece üreticiler, tarladan raftaki ürüne kadar tedarik zincirinin izlenebilirliğinin güçlendirilmesini istiyor.
Yerel basında Kuzey Afrika’dan gelen ürünlerin İtalyan yağıyla karıştırıldığına ilişkin iddialar da yer alıyor. Ancak protestoyu düzenleyen komite, kanıt olmadan kimseyi suçlamadığını özellikle belirtiyor. Bu nedenle ithal ürünlerin fiyat düşüşündeki kesin payına ilişkin iddiaları doğrulanmış bir olgu olarak değerlendirmek mümkün değil.
Belediye binasında kriz masası
Sabahki yol eyleminin ardından sorun yerel yönetimlerin de gündemine taşındı.
Bitonto Belediye Başkanı Ricci, üreticilerden bir heyeti belediyeye davet ederek taleplerin yazılı ve somut bir pakete dönüştürülmesini istedi.
Bitonto’nun yanı sıra çevredeki zeytin üreticisi kentlerden yerel yöneticiler de harekete destek verdi.
Andria Belediyesi, öğleden sonra Bitonto Belediye Binası’nda bölgedeki belediye başkanları, kurum temsilcileri ve üreticiler arasında ortak toplantı yapılacağını açıkladı.
Ricci ayrıca Bitonto Belediye Meclisi’ni olağanüstü gündemle toplayarak ulusal ve bölgesel yönetimlerden acil destek talep eden bir karar alınmasını istediğini duyurdu.
Ancak üreticilerin talepleri belediyelerin tek başına çözebileceği ölçeğin ötesinde.
Yakıt fiyatından tarım kredilerine, AB ithalat politikalarından üretici fiyatına kadar protestonun merkezindeki başlıklar Roma hükümeti, Puglia Bölgesi ve Avrupa düzeyindeki tarım politikalarına uzanıyor.
Puglia’dan yükselen soru: Hasat etmek hâlâ mümkün mü?
Bitonto’daki yol kapatma eylemi, İtalya’nın güneyinde aynı günlerde büyüyen daha geniş tarımsal hoşnutsuzluğun bir parçası.
Calabria ve Lazio’da da çiftçiler artan yakıt ve üretim maliyetlerine karşı eylemler düzenliyor.
Bitonto’da ise mücadele zeytin üzerinden somutlaşıyor.
Hasat daha yeni başlarken üreticilerin önündeki soru basit ama sektör açısından ağır sonuçlar taşıyor:
Bir kilogram yağın satışından kazanılan para, onu üretmenin maliyetini karşılamıyorsa zeytini toplamak neden ekonomik olsun?
5 Ekim sabahı SP231’i kapatan üreticiler bu çelişkiyi doğrudan yola taşıdı.
Talepleri yalnız bir kerelik yardım değil; üretim maliyetlerinin düşürülmesi, gelirlerinin korunması, ithalatın izlenebilir hale getirilmesi ve zeytinciliğin devam edebileceği bir fiyat düzeninin kurulması.
Bitonto’da pankarta yazılan söz ise eylemin politik çerçevesini açık biçimde ortaya koyuyor:
“Sadaka istemiyoruz, onur istiyoruz.”
