Barselona’da binlerce kişi, El Prat Havalimanı’nın kapasitesini büyütme planlarına karşı 20 Eylül’de kent merkezinde yürüdü. “No a l’ampliació, ni ara ni mai” — “Genişlemeye hayır, ne şimdi ne de hiçbir zaman” sloganıyla düzenlenen eyleme Guardia Urbana’ya göre 5 bin 500 kişi katılırken, organizatörler katılımı 20 bin ile 30 bin arasında açıkladı. Zeroport’un çağrısıyla yapılan yürüyüşü 200’den fazla ekoloji, mahalle, sosyal hareket ve sendika destekledi.
Eylem, İspanya hükümetinin El Prat’a 2027–2031 döneminde 1,76 milyar avroluk yatırım öngören DORA III havalimanı planını onaylamasından yalnızca beş gün sonra gerçekleştirildi.
Plan mevcut dönemde pistin fiziksel olarak uzatılmasını içermiyor. Ancak olası genişlemeye hazırlık amacıyla 191 milyon avro ayrılıyor; bunun önemli bir bölümü pist uzatmasının gerektireceği çevresel telafi çalışmalarına yönelik. Hükümet ve Aena, daha uzun vadede üçüncü pistin 500 metre uzatılmasını ve yeni bir uydu terminal kurulmasını hedefleyen yaklaşık 3,2 milyar avroluk projeyi sürdürüyor.
Mahallelerden, tarlalardan ve bisikletlerle merkeze geldiler
Yürüyüş öğle saatlerinde Passeig de Gràcia ile Aragó Caddesi’nin kesişiminden başladı ve Plaça de Sant Jaume’a kadar devam etti.
Barcelona metropol bölgesinin farklı noktalarından oluşturulan kolonlar kent merkezindeki ana yürüyüşle birleşti. Baix Llobregat’tan gelen çiftçiler traktörleriyle eyleme katılırken, başka bir grup bisikletlerle meydana ulaştı. EFE’ye göre gösteri olaysız sona erdi.
Zeroport’un 20 Eylül çağrısına 210’dan fazla sosyal, mahalle, sendika ve çevre örgütü destek vermişti. Platform, eylemi yalnız bir pist tartışması olarak değil; ulaşım, turizm, konut, tarım ve iklim politikalarının hangi yönde şekilleneceğine ilişkin daha geniş bir mücadele olarak tanımlıyor.
Yürüyüşte ERC, Comuns ve CUP temsilcileri de yer aldı. Bu partiler genişleme projesine farklı gerekçelerle karşı çıkarken, İspanya merkezi hükümeti ile Katalonya hükümeti projenin El Prat’ı daha güçlü bir uluslararası aktarma merkezine dönüştürmek için gerekli olduğunu savunuyor.
Hükümet bu hafta 1,76 milyar avroluk yatırımı onayladı
Protestonun zamanlaması tesadüf değil.
İspanya Bakanlar Kurulu 15 Eylül’de, Aena’nın 2027–2031 yılları arasındaki yatırımlarını belirleyen DORA III belgesini kabul etti.
İspanya genelindeki havalimanları için yaklaşık 13 milyar avroluk yatırım öngören planın yaklaşık 1,76 milyar avroluk bölümü Barcelona-El Prat’a ayrıldı. Bu para T1 ve T2 terminallerinin yeniden düzenlenmesi, pist ve apronların iyileştirilmesi, güvenlik ve altyapı çalışmaları gibi projelerde kullanılacak.
Ancak DORA III’ün politik önemi yalnız mevcut terminallerin yenilenmesinden kaynaklanmıyor.
Ulaştırma Bakanı Óscar Puente, 191 milyon avronun gelecekteki pist genişlemesine hazırlık amacıyla kullanılacağını söyledi. Bu harcamaların önemli bölümü, projenin Red Natura 2000 kapsamındaki korunan alanları etkilemesi nedeniyle gerekli görülen çevresel telafi işlemlerine ayrılacak.
Başka bir ifadeyle üçüncü pist 2031’e kadar bu plan kapsamında fiziksel olarak uzatılmayacak; ancak genişlemenin önünü açabilecek idari ve çevresel hazırlıklar devam edecek.
20 Eylül’de sokağa çıkan hareketin “ne şimdi ne de hiçbir zaman” demesinin arkasında da bu ayrım var.
Hedef: Daha fazla uçuş ve 70 milyon yolcu
Hükümet, Generalitat ve Aena’nın 2025’te açıkladığı genişleme projesi, denize yakın üçüncü pistin yaklaşık 500 metre uzatılmasını öngörüyor.
Aena’ya göre amaç, uzun menzilli uçuşların mevcut operasyonel kısıtlamalarını azaltmak, El Prat’ı daha güçlü bir kıtalararası aktarma merkezine dönüştürmek ve havalimanının kapasitesini yükseltmek. Plan aynı zamanda yeni bir uydu terminalinin inşasını içeriyor.
Hükümet tarafından açıklanan hedeflerden biri saatlik uçuş kapasitesini yaklaşık 80–85 operasyondan yeniden 90 operasyona çıkarmak. Yolcu kapasitesinin de yaklaşık 70 milyon kişiye yükseltilmesi öngörülüyor.
El Prat 2025’te yaklaşık 57,5 milyon yolcuya hizmet verdi ve mevcut altyapının kapasite sınırlarına yaklaşmış durumda. Aena bunu genişleme ihtiyacının temel gerekçelerinden biri olarak gösteriyor.
Zeroport: Daha fazla uçuş, daha fazla turizm baskısı
Zeroport ise kapasitenin büyütülmesinin yalnız havacılık altyapısının teknik kapasitesini artırmayacağını savunuyor.
Platform sözcüsü Jaume Osete’nin eylem sırasında verdiği tahmine göre genişleme Barcelona’ya yılda 10 ila 15 milyon daha fazla ziyaretçi getirebilir. Zeroport ayrıca kendi çalışmalarına dayanarak havalimanıyla bağlantılı emisyonların yüzde 40’a kadar artabileceğini öne sürüyor. Bunlar hareketin tahminleri; Aena bu hesaplamaları paylaşmıyor.
Platform bu nedenle havalimanını Barcelona’daki aşırı turizm ve konut krizinden bağımsız değerlendirmiyor.
Kentin turistik kapasitesi büyüdükçe oteller, kısa dönem kiralamalar, ulaşım ve hizmet sektörünün de genişlediğini; bunun konut piyasası ve kent altyapısı üzerindeki baskıyı artırdığını savunuyor.
Eylemin sloganlarında da havaalanının kendisi kadar “mass tourism” olarak tanımlanan turizm modeli hedef alındı.
Aena ise bu bağlantıya farklı yaklaşıyor. Şirket, gelecekteki yolcu artışının önemli bölümünün Barcelona’ya giriş yapan turistlerden değil, El Prat üzerinden başka uçuşlara aktarma yapan yolculardan oluşabileceğini belirtiyor. Aena ayrıca teknolojik dönüşüm ve havacılığın karbonsuzlaştırılması sayesinde yolcu sayısı yükselirken emisyonların azaltılabileceğini savunuyor.
Delta del Llobregat mücadelenin merkezinde
Çatışmanın bir diğer ayağı El Prat’ın hemen çevresindeki Delta del Llobregat.
Havalimanının üçüncü pisti, Avrupa Birliği’nin Natura 2000 koruma ağı içinde bulunan doğal alanların yakınında bulunuyor. Genişleme planının çevresel etkileri nedeniyle proje Avrupa kurumlarının değerlendirmesine de ihtiyaç duyacak.
Aena, hazırladığı yeni çözümün özellikle La Ricarda lagünü üzerindeki etkiyi asgari düzeye indireceğini ve genişlemeyi çevresel iyileştirme ve telafi tedbirleriyle birlikte gerçekleştireceğini savunuyor.
Çevre hareketleri ve Baix Llobregat’taki tarım kesimleri ise tartışmayı yalnız La Ricarda’nın doğrudan fiziksel olarak etkilenip etkilenmeyeceğine indirgemiyor.
Onlara göre daha fazla hava trafiği, çevredeki tarım alanları, su sistemi, gürültü, hava kirliliği ve bütün delta ekosistemi üzerinde daha geniş bir baskı yaratabilir.
Bu nedenle 20 Eylül gösterisinde çiftçilerin traktörlerle görünür biçimde yer alması eylemin önemli unsurlarından biri oldu.
Beş yıl sonra aynı mücadele yeniden sokakta
Barcelona aynı tartışmayı beş yıl önce de yaşamıştı.
19 Eylül 2021’de El Prat genişlemesine karşı düzenlenen büyük gösteriye Guardia Urbana’ya göre yaklaşık 10 bin, organizatörlere göre ise 90 bin kişi katılmıştı. O dönemde hükümet genişleme planını askıya almış, ancak çevre örgütleri projenin ileride yeniden gündeme gelebileceğini söyleyerek eylemi iptal etmemişti.
Beş yıl sonra bu öngörü yeniden siyasi gündemin parçası.
Hükümet, Generalitat ve Aena genişlemeyi Barcelona’nın uluslararası bağlantıları ve gelecekteki yolcu talebi açısından gerekli görüyor.
Zeroport ve onu destekleyen örgütler ise yeni kapasite yaratmak yerine demiryolu ve toplu taşıma yatırımlarının güçlendirilmesini, hava trafiğinin büyümesinin durdurulmasını ve turizm merkezli ekonomik modelin sorgulanmasını istiyor.
20 Eylül’de Passeig de Gràcia’dan Plaça de Sant Jaume’a yürüyen binlerce kişinin mesajı bu nedenle yalnız belirli bir inşaat projesine yönelik değildi.
Barcelona’da havaalanının geleceği üzerinden daha büyük bir soru yeniden sokağa taşındı:
Kent ve çevresindeki altyapı daha fazla uçuş ve ziyaretçi kapasitesi için mi büyütülecek, yoksa iklim, konut, tarım ve yaşam alanları üzerindeki baskıyı azaltacak başka bir ulaşım modeli mi kurulacak?
El Prat üzerindeki mücadele beş yıl sonra yeniden başlamış değil.
Aslında hiç bitmemişti.
