İsveç Göçmen Dairesi’nin (Migrationsverket) hakkında sınır dışı kararı verdiği ve Mayıs ayı sonundan bu yana Märsta Geri Gönderme Merkezi’nde gözaltında tuttuğu Kürt trans aktivist ve Bella Demhat, yürütülen uluslararası kamuoyu baskısı ve hukuk mücadelesi sonucunda bugün serbest bırakıldı. Yürütülen hukuki girişimler neticesinde sınır dışı etme prosedürü durduruldu.
Türkiye’de yaşadığı dönemde hem Kürt hem de trans kimliği nedeniyle sistematik ayrımcılığa, polis şiddetine ve nefret söylemlerine maruz kalan Bella Demhat; Pembe Hayat Derneği, Uluslararası Af Örgütü ve HDP bünyesinde hak savunuculuğu yürüttü. 2017 yılındaki İstanbul Onur Yürüyüşü sırasında polis tarafından darp edilerek gözaltına alınan Demhat, ailesinden ve çevresinden ciddi ölüm tehditleri almasının ardından hayati tehlike sebebiyle aynı yıl İsveç’e giderek sığınma talebinde bulundu.
İsveç Göçmen Dairesi, 2020 yılında Bella’nın iltica başvurusunu reddetti. Kararın gerekçesinde Türkiye’de LGBTİ+’lara yönelik doğrudan bir yasal yasak bulunmadığı iddia edilerek, yetkililerin özel kişilerden veya aileden gelebilecek şiddete karşı koruma sağlama kapasitesine sahip olduğu öne sürüldü. İç hukuk yollarının tüketilmesi üzerine AİHM ve Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Komitesi’ne başvurular yapıldı. BM İnsan Hakları Komitesi, Mart 2026’daki değerlendirmesinde Bella’nın Türkiye’ye dönmesi halinde risk altında olabileceğini kabul etse de nihai kararı İsveç makamlarının takdirine bıraktı.
Geri gönderme merkezi süreci ve uluslararası dayanışma
Sınır dışı kararının kesinleşmesinin ardından İsveç polisi, 28 Mayıs 2026 tarihinde Bella Demhat’ı gözaltına alarak Stockholm yakınlarındaki Märsta Geri Gönderme Merkezi’ne sevk etti. Geri gönderme merkezinde tutulduğu süre boyunca kamuoyuna mektuplar ileten Demhat, Türkiye’ye iade edilmesi halinde hayatının ciddi bir tehlikeye gireceğini vurguladı.
Süreç boyunca Brüksel’den Stockholm’e kadar Avrupa’nın birçok kentinde hak savunucuları, “Save Bella” (Bella’yı Kurtarın) kampanyaları ve Rainbow Refugees Sweden gibi kurumlar aracılığıyla kitlesel eylemler düzenledi.
Serbest kalış ve sınır dışı kararının durdurulması
Küresel dayanışma kampanyaları, insan hakları örgütlerinin baskısı ve hukuk ekibinin sınır dışı kararının yürütmesini durdurmaya yönelik girişimleri bugün meyvesini verdi. Bella Demhat hakkındaki özgürlüğü kısıtlayıcı idari gözetim kararı resmi olarak kaldırıldı ve kendisi serbest bırakıldı. Sınır dışı sürecinin durdurulmasıyla birlikte, Bella’nin İsveç’teki hukuki statüsüne ilişkin yeni bir değerlendirme süreci de başlamış oldu.
Editör: Mehmet Murat Yıldırım
