Haber: Mehmet Murat Yıldırım, (BERN)
İsviçre’nin Bern kentindeki Devlet Göç Dairesi (SEM) önünde bir araya gelen çok sayıda insan hakları örgütü, mülteci derneği ve göçmen kurumu, hızlandırılmış sınır dışı kararlarını ve geri gönderme merkezlerinde yaşanan hak ihlallerini protesto etti. Bahar Yalçınkaya, Dilan Özgün ve Hasan Bal vakalarına dikkat çekilen eylemde konuşan kurum temsilcileri, “Sığınma hakkı ve insan onuru pazarlık konusu değildir, insan hakları ihlali riski taşıyan geri göndermeler derhal durdurulsun” çağrısında bulundu.
İsviçre’de sığınma başvurusunda bulunan kişilerin tutulduğu federal ve kantonal merkezlerde yaşanan hak ihlalleri, zorla geri gönderme süreçlerindeki orantısız güç kullanımı ve adil inceleme yapılmadan verilen sınır dışı kararları, insan hakları savunucularını ve göçmen örgütlerini ayağa kaldırdı.
İsviçre’deki 16 demokratik kitle örgütü, kurum ve inisiyatifin çağrısıyla bugün Bern’de bulunan Devlet Sekretaryalığı Göç Dairesi (SEM ) binası önünde kitlesel bir protesto eylemi ve ortak basın açıklaması düzenlendi.
Eylemde “Sınır Dışı Etmelere Hayır!”, “Stop Deport!”, “Kimse Yalnız Değil!”, “Dayanışma Sınır Tanımaz!” ve “Herkesin Güvenli Bir Yaşam Hakkı Var!” yazılı dövizler taşınırken, İsviçre makamlarına uluslararası hukuka ve insan onuruna saygı gösterme çağrısı yapıldı.
“İsviçre taraf olduğu uluslararası sözleşmeleri ihlal ediyor”
Eylemde kurumlar adına okunan ortak açıklamada, İsviçre’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS), Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşme, Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme ve Çocuk Haklarına Dair Sözleşme başta olmak üzere çok sayıda uluslararası antlaşmaya taraf olduğu hatırlatıldı.
Açıklamada, İşkenceye Karşı Sözleşme’nin 3. maddesinin, bir kişinin işkence veya kötü muamele görebileceğine inanmak için esaslı gerekçeler bulunan bir devlete geri gönderilmesini mutlak olarak yasakladığı (non-refoulement / geri göndermeme ilkesi) vurgulanarak şu ifadelere yer verildi:
“Sığınma başvurusunda bulunan insanların önemli bir bölümü savaş, işkence, siyasi baskı ve ağır travma ortamlarından gelmektedir. Bu kişilerin belirsizlik, sürekli geri gönderilme korkusu, ailelerinden ayrılma tehdidi ve uzun süreli bekleyişlerle karşı karşıya bırakılması ruhsal sağlık açısından ağır sonuçlar doğurmaktadır. İnsan hakları hukuku yalnızca fiziksel şiddeti değil, insan onurunu ve ruhsal bütünlüğü zedeleyen muameleleri de koruma altına alır.”
Hızlı karar vermek “adil yargılanma” anlamına gelmez
İsviçre sığınma sisteminin dosyaları hızlandırılmış prosedür kapsamında sonuçlandırma ısrarı eleştirilerek, “Hızlı karar vermek ile yeterli ve adil inceleme yapmak aynı şey değildir. Bir sığınma başvurusunun arkasında bir insanın hayatı, özgürlüğü ve güvenliği bulunmaktadır. Tercüme sorunları, travmanın anlatım üzerindeki etkileri, yeni deliller ve kişinin özel kırılganlıkları yüzeysel geçiştirilemez” denildi.
SOMUT VAKALAR: BAHAR YALÇINKAYA VE HASAN BAL
Eylemdeki konuşmalarda, İsviçre’nin insan hakları merkezli risk değerlendirmesi yapmadığını kanıtlayan güncel vakalara dikkat çekildi:
- Bahar Yalçınkaya vakası: Zürih’teki Rückkehrzentrum Oberhalden Finkenried geri gönderme merkezinden 4 Ağustos tarihinde iki çocuğuyla birlikte Türkiye’ye sınır dışı edilen Bahar Yalçınkaya’nın dosyası skandalın boyutunu ortaya koydu. Avukatının tutuklanma riskine ilişkin tüm uyarılarına rağmen sınır dışı edilen Yalçınkaya, Türkiye’ye giriş yaptığı anda gözaltına alınmış ve tutuklanarak 15 aylık bebeğiyle birlikte cezaevine konulmuştur. Polislerin çocukların gözü önünde uyguladığı şiddet ve ters kelepçe muamelesinin hem çocuklarda derin bir travma yarattığı hem de merkezdeki diğer mültecilere gözdağı amacı taşıdığı ifade edildi.
- Hasan Bal vakası: Yeniden inceleme talebi henüz sonuçlanmamışken, 6 Ağustos’ta Valais Kantonu’nun Sion kentinde geri gönderilmek üzere gözaltına alınıp özgürlüğünden yoksun bırakılan Hasan Bal olayında ise kamuoyu baskısının ve dayanışmanın önemi görüldü. Tepkiler, eylemler ve hukuki itirazlar sonucunda SEM, dosyayı yeniden incelemeyi kabul etmiş ve Hasan Bal serbest bırakılmıştır.
- Dilan Özgün ve ailesi: Zürih’teki Oberhalb der Hinteregg deport kampında zorla sınır dışı edilmek istenen Dilan Özgün, eşi ve beş çocuğunun gündemine de değinildi.
İSVİÇRE MAKAMLARINA 8 MADDELİK ACİL ÇAĞRI
Eylemci örgütler ve temsilciler, İsviçre’nin demokrasi ve hukuk devleti olma iddiasının yalnızca sınırları içinde kimin kalacağına karar vermesiyle değil, kalmasına izin vermediği insanlara nasıl davrandığıyla da ölçüleceğini belirterek hükümete ve SEM’e şu 8 talebi iletti:
- İnsan hakları ihlali riski bulunan geri gönderme işlemleri derhal durdurulsun.
- Geri gönderilecek her kişi bakımından işkence, kötü muamele, siyasi/keyfi tutuklama ve adil yargılanma hakkı ihlali riski güncel ve bireyselleştirilmiş biçimde değerlendirilsin.
- Geri gönderme sırasında uygulanan zor ve güç kullanım yöntemleri bağımsız biçimde denetlensin.
- Fiziksel veya psikolojik şiddet iddiaları etkili, tarafsız ve bağımsız biçimde soruşturulsun.
- Federal ve kantonal sığınma merkezlerindeki sağlık, beslenme, barınma ve hijyen koşulları insan onuruna uygun hale getirilsin.
- Çocukların yüksek yararı temel ölçüt alınsın; çocukların özgürlüğünden yoksun bırakılmasına alternatifler uygulansın.
- Kadınların ve kırılgan grupların özel ihtiyaçları ve maruz kaldıkları riskler prosedürlerde etkili biçimde dikkate alınsın.
- Sığınma dosyalarının incelemesinde kararların yalnızca hızlı değil, adil, kapsamlı ve bireyselleştirilmiş olması güvenceye alınsın.
EYLEME KATILAN VE DAYANIŞMA MESAJI İLETEN ÖRGÜTLER
Basın açıklamasına katılan ve metne ortak imza atan kurumlar, dayanışmayı büyüterek mülteci hakları mücadelesini sürdüreceklerini ilan ettiler:
ATİK – Avrupa Türkiyeli İşçiler Konfederasyonu
ADKM – Avrupa Devrimci Komün Meclisleri
Bern Kürt Kültür Derneği
BİR – KAR – İsviçre İşçilerin Birliği Halkların Kardeşliği Platformu
FEDA – Demokratik Alevi Federasyonu
İDHF – İsviçre Demokratik Haklar Federasyonu
İGİF – İsviçre Göçmen İşçiler Federasyonu
İHDD – İsviçre İnsan Hakları ve Dayanışma Derneği
İTİF – İsviçre Türkiyeli İşçiler Federasyonu
KUTÜSCH – Kürt, Türk, İsviçreliler Kültür Derneği
Lozan Demokratik Kürt Toplum Merkezi
NCDK-C – Cenevre Demokratik Kürt Toplum Merkezi
PangeaKolektif
Sion Leyla Kasım İnisiyatifi
SYKP – İsviçre
YJK-S – Kürt Kadın Hareketi – İsviçre
