İngiltere’de, Rusya ve İran başta olmak üzere yabancı ülkeler adına faaliyet gösteren kurum ve kişilerin faaliyetlerini devlete bildirmesini öngören “Yabancı Etki Kayıt Programı” (FIRS) yürürlüğe girdi.
İngiltere İçişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, ülke ekonomisini, demokrasisini ve toplumunu hedef alan yurt dışı kaynaklı girişimlerle mücadele için hazırlanan FIRS, 1 Temmuz itibarıyla uygulanmaya başladı.
İlk olarak nisanda gündeme gelen programın siyasi etki faaliyetlerine karşı hazırlık yapmayı kolaylaştıracağı kaydedilen açıklamada, FIRS’in iki aşamalı bir sistem olacağı belirtildi.
Birinci aşamanın siyasi seçim adayları, milletvekilleri, üst düzey karar alıcılar ve grupların İngiltere’de yürütecekleri lobi faaliyetlerini kapsayacağı ifade edilen aşamada, ikinci aşamanın ise daha geniş bir alanı kapsayacağı vurgulandı.
“Geniş Katman” adı verilen bu aşamada İngiltere’nin güvenliği ve çıkarları için “tehdit oluşturan” ülkelerin faaliyetlerinin hedef alınacağı aktarılan açıklamada, Rusya ve İran’ın tamamının bu çatı altında değerlendirileceğine işaret edildi.
İran ve Rusya’nın her kurumunun İngiltere’de yapacağı faaliyeti kayıt altına almak zorunda olduğunun altı çizilen açıklamada, bu kurumlar arasında Devrim Muhafızları, istihbarat kurumları, güvenlikle ilgili bakanlıklar ve silahlı kuvvetler sayıldı.
Açıklamada, FIRS kapsamında kayıt yapılan bir faaliyetin, yasa dışı veya istenmeyen bir eylem olmadığı vurgulandı. Aynı şekilde izin alma veya faaliyet durdurmaya gerek olmadığı da ifade edilen açıklamada, kayıt yaptırmamanın cezai yaptırımı olacağı hatırlatıldı.
FIRS kapsamında siyasi faaliyetlerin 28 gün içinde, Geniş Katman’daki faaliyetlerin ise öncesinde ve sonrasındaki 10 gün içinde kaydının yapılması gerektiği belirtildi.
Kayıtlı gazetecilik faaliyetleri, dava sürecinde görevli hukuk danışmanları, diplomatlar ve ailelerinin FIRS kapsamında olmadığı kaydedilen açıklamada değerlendirmelerine yer verilen Güvenlikten Sorumlu Devlet Bakanı Dan Jervis, “Tüm ülkelerle etkileşimde olmaktan memnuniyet duyarız ancak siyasi sistemimizi ve toplumumuzu manipüle etmeye yönelik girişimlere göz yumamayız.” ifadesini kullandı.
Jervis, Rusya ve İran’ı daha geniş şekilde ele almanın İngiltere’nin güvenliği ve çıkarları açısından “hayati” olduğunu belirterek “Sistem, gizli etki operasyonlarına saklanacak yer bırakmayacak, hesap verilebilirlik ve şeffaflık oluşturacak. Aynı zamanda bu operasyonları tespit etmemiz ve engellememiz için gerekli araçları sağlayacak.” değerlendirmesini yaptı.
