fbpx

Onların da yarınları vardı: Bu ülkede trans olmak, hayatta kalma mücadelesine dönüşmemeli

Paylaş

20 Kasım Nefret Suçu Mağduru Transları Anma Günü

Zozan Viyan

Bugün 20 Kasım. Bu topraklarda isimleri bazen bir haber başlığına, bazen bir adli vaka dosyasına, bazen de sosyal medyada birkaç günlük bir gündeme sıkıştırılan transları anma günü. Hande Kader’i, Eylül Cansın’ı, Dora Özer’i, Çağla Joker’i, Hande Buse Şeker’i, Esra Ateş’i, İrem Okan’ı, Dilek İnce’yi, Ecem Seçkin’i, Nefes’i, Sudenaz’ı, Tutku Linda’yı, Petro Melikşahoğlu’nu, Çingene Gül’ü, Corti Emel’i, Sevda Başar’ı ve daha nice arkadaşımızı anıyoruz. Aramızdan koparılan, isimlerini belki hiç duymadığımız, hikâyeleri kayıtlara bile geçmeyen transları da…

Bu isimlerin her birinin arkasında bir hayat vardı. Sevdikleri, arkadaşları, kurdukları hayaller, gitmek istedikleri yerler, yaşamak istedikleri yıllar vardı. Hande Kader’in, Dora Özer’in, Çağla Joker’in ve daha nice trans kadının hayatı nefret cinayetleriyle son buldu. Eylül Cansın, Didem Akay ve Helin Kayra ise yaşadıkları ağır toplumsal baskının, dışlanmanın ve yalnızlaştırılmanın ortasında hayatlarını kaybetti. Her birinin hikâyesi farklıydı; fakat hepsi bu ülkede transların nasıl bir yaşam mücadelesine zorlandığını gösteriyordu.

Bir insanın hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan her olayın kendine özgü koşulları var. Ancak bu hikâyeleri birbirinden tamamen kopuk değerlendiremeyiz. Sokakta hedef gösterilmek, ailesinden dışlanmak, iş bulamamak, barınma hakkından mahrum bırakılmak, şiddete uğramak ve yardım istediğinde yalnız bırakılmak aynı toplumsal gerçeğin farklı yüzleri. Kimi bir nefret cinayetinin kurbanı oluyor, kimi yıllarca süren baskıların ve çaresizliğin içinde yaşamını yitiriyor. Bu kayıpların her biri, transların yaşam hakkını tehdit eden koşullarla yüzleşmemizi gerektiriyor.

Bir insanın öldürülmesi elbette doğrudan failinin sorumluluğudur. Ancak o insanı yıllarca dışlayan, iş bulmasını zorlaştıran, evinden eden, ailesinden koparan, sokakta hedef hâline getiren ve yardım istediğinde çoğu zaman yalnız bırakan toplumsal düzenin de sorgulanması gerekiyor. İnsanların hayatlarını kaybettikleri koşulları konuşmadan, yalnızca ölüm haberlerini konuşmak gerçeğin önemli bir bölümünü eksik bırakıyor.

Nefret tam da burada başlıyor. Bir insanın hayatına, kimliğine ve varoluşuna kendisinden başka insanların karar verebileceğini düşünmesinde. Bir insanı aşağılamayı, dışlamayı, tehdit etmeyi, hatta ona yönelik şiddeti haklı görmeyi mümkün kılan anlayışta. Nefret yalnızca sokakta birinin elindeki bıçakta ya da tetiği çeken silahta değil. Bir televizyon ekranında kurulan cümlede, bir siyasetçinin hedef gösteren sözünde, bir işverenin kapıyı kapatmasında, bir ev sahibinin evini kiralamamasında, bir ailenin evladına sırtını dönmesinde de karşımıza çıkıyor.

Türkiye’de transların yaşadığı şiddeti konuşurken devletin sorumluluğundan, siyasetin dilinden ve cezasızlık meselesinden ayrı bir değerlendirme yapmak mümkün değil. İnsanların kimlikleri üzerinden hedef gösterildiği, eşit yurttaşlık taleplerinin bir tehdit gibi sunulduğu, ayrımcılığın siyasi kazanç uğruna körüklendiği bir ortamda nefret kendisine rahatça alan buluyor. Ardından yaşanan cinayetler, intiharlar ve hayatını kaybeden insanların hikâyeleri karşısında şaşırmış gibi davranılıyor.

Oysa bu ülkede translar yalnızca öldürüldüklerinde ya da hayatlarını kaybettiklerinde hatırlanmak istemiyor. Yaşamak istiyorlar. Sabah işe gitmek, okulda okumak, ev kiralamak, sevdikleriyle bir sofraya oturmak, sokakta korkmadan yürümek, yaşlanmak istiyorlar. Bir cenaze töreninde isimlerinin okunmasını değil, hayattayken seslerinin duyulmasını bekliyorlar.

Bir trans kadının hayatı yalnızca maruz kaldığı şiddetten ibaret değil. Onların da aşıkları, arkadaşları, kahkahaları, kızgınlıkları, sevinçleri ve gelecek planları vardı. Kimi gazeteci olmak, kimi bir ev kurmak, kimi sevdiği insanla yaşlanmak istiyordu. Bugün isimlerini anarken yalnızca nasıl hayatlarını kaybettiklerini değil, nasıl yaşamak istediklerini de hatırlamalıyız. Bir insanı anmak, onun hayatını ölümünden ibaret görmemeyi de gerektiriyor.

20 Kasım’ı yalnızca kaybettiklerimizin ardından yas tuttuğumuz bir gün olarak görmüyorum. Bu tarih aynı zamanda yaşayanlara karşı sorumluluğumuzu hatırlatıyor. Bir insanın hayatını kaybetmesini beklemeden yanında durmayı, ayrımcılığa itiraz etmeyi, nefret söylemi karşısında sessiz kalmamayı ve herkesin eşit yaşam hakkını savunmayı gerektiriyor.

Nefretin karşısında durmak, bir kimliği kabul edip etmemek meselesi değildir. Bir insanın hayatına dokunulamayacağını, kimsenin yaşam hakkının çoğunluğun onayına bağlı olmadığını savunmaktır. Bugün transların yaşam hakkını savunmak, insan olmanın en temel sorumluluklarından biridir.

Hande Kader’i, Eylül Cansın’ı, Dora Özer’i, Çağla Joker’i, Hande Buse Şeker’i, Esra Ateş’i, İrem Okan’ı, Dilek İnce’yi, Didem Akay’ı, Helin Kayra’yı ve kaybettiğimiz bütün arkadaşlarımızı unutmayacağız. İsimlerini anmaya, hikâyelerini anlatmaya, adalet aramaya devam edeceğiz. Adını hiç öğrenemediğimiz, hikâyesi anlatılmayan, ölümü kayıtlara geçmeyen arkadaşlarımızı da unutmayacağız.

Bu ülkede transların yalnızca hayatta kalabildiği değil, özgürce yaşayabildiği bir hayat mümkün olmalı. Kimsenin kimliğinden dolayı öldürülmediği, dışlanmadığı, yaşamdan vazgeçmek zorunda bırakılmadığı bir ülke istiyoruz.

Kaybettiklerimizin isimlerini, hikâyelerini ve anılarını yaşatmak için hazırlanan Trans Anıt sayfasını ziyaret ederek nefret suçları nedeniyle hayatını kaybeden transların kayıtlarını inceleyebilir, onların hikâyelerine ulaşabilirsiniz:

https://anit.29nisan.org

Unutmak, yok sayılmalarına bir kez daha izin vermektir. İsimlerini yaşatmak, hikâyelerini anlatmak ve adalet talebini sürdürmek hepimizin sorumluluğu.

Biz ölüm haberleriyle değil, birlikte yaşadığımız güzel günlerle anılmak istiyoruz.