Fransa’da 21 Eylül’de Paris banliyösü Créteil’de öğretmen eksikliğine karşı başlayan lise eylemleri ülke çapına yayıldı. Öğretmen ve okul personeli eksikliği, 35 kişiye varan sınıflar, bakımsız binalar, ağır ders programları ve Parcoursup sisteminin yarattığı baskıya karşı öğrenciler yüzlerce lisede blokaj, yürüyüş ve dayanışma eylemleri düzenliyor. 1 Ekim’de İçişleri Bakanlığı 1.027 lisenin eylemlerden etkilendiğini ve bunlardan 222’sinin bloke edildiğini açıklarken, öğrenci örgütleri 640 lise ile 30’dan fazla üniversitenin bloke edildiğini duyurdu. Lise ve üniversite örgütleri şimdi 6 Ekim için ortak ülke çapında eylem çağrısı yapıyor.
Fransa’da son yılların en geniş lise öğrenci hareketlerinden biri, tek bir merkezi çağrıdan önce bir okulun somut sorunlarından doğdu.
21 Eylül’de Paris’in güneydoğusundaki Créteil’de bulunan Saint-Exupéry Lisesi öğrencileri, doldurulmayan öğretmen kadroları ve eğitim koşulları nedeniyle okullarını bloke etti.
Eylem birkaç gün içinde Paris çevresindeki başka liselere yayıldı. Ardından Union Syndicale Lycéenne (USL), yerel blokajları ülke çapına taşıyarak tüm liselerde eylem çağrısı yaptı.
29 Eylül’e gelindiğinde Eğitim Bakanlığı yaklaşık 410 okulda eylem veya protesto yaşandığını bildiriyordu. İki gün sonra hareket Lille’den Marsilya’ya, Rennes’den Strasbourg’a, Lyon’dan La Réunion’a kadar yayıldı.
“Aynı sınava giriyoruz, aynı olanakları istiyoruz”
Öğrencilerin talepleri okuldan okula değişse de eylemlerde tekrar eden ortak başlıklar bulunuyor.
Liselerde öğretmen ve eğitim personeli eksikliği, hastalık veya izin nedeniyle gelmeyen öğretmenlerin yerine yenilerinin atanmaması, kalabalık sınıflar, kullanılamayan veya bakımsız okul binaları, ağır ders programları ve üniversiteye geçiş sistemi Parcoursup öğrencilerin en sık dile getirdiği sorunlar arasında.
Paris’in işçi sınıfının yoğun yaşadığı banliyölerinde eşitsizlik meselesi ayrıca öne çıkıyor.
Aubervilliers’deki Le Corbusier Lisesi öğrencileri, bazı derslerin öğretmen eksikliği nedeniyle düzenli yapılamadığını anlatıyor. Teknik bölümlerde öğrenciler, eski bilgisayarların gerekli programları çalıştıramadığı için derslerin zaman zaman iptal edildiğini söylüyor.
Montreuil’deki Jean-Jaurès Lisesi öğrencileri ise 35 kişiye ulaşan sınıflardan, yetersiz sıra ve sandalyelerden ve uzun okul günlerinden söz ediyor.
Le Monde’a konuşan öğrencilerden biri, Paris merkezindeki liselerle banliyölerdeki okullar arasındaki olanak farkına dikkat çekerek aynı bakalorya sınavına girdiklerini ve aynı fırsatları istediklerini söyledi.
Böylece hareket yalnızca tek tek okullardaki sorunlardan değil, eğitim sistemindeki bölgesel ve toplumsal eşitsizlik tartışmasından da besleniyor.
Blokajlar sosyal medyayla okuldan okula yayıldı
Hareketin yayılmasında klasik öğrenci örgütlenmesinin yanında öğrencilerin kendi iletişim ağları da önemli rol oynuyor.
Snapchat, WhatsApp, Instagram ve TikTok üzerinden kurulan okul gruplarında blokaj saatleri, buluşma noktaları ve okul bazındaki talepler paylaşılmaya başladı.
Aubervilliers’de öğrenciler, ilk blokaj haberlerini Snapchat gruplarından aldıklarını ve ardından ağızdan ağıza örgütlendiklerini anlatıyor.
Bu yapı hareketin tek bir merkezden yönetilmesini zorlaştırırken, farklı okulların kendi sorunları üzerinden eyleme katılabilmesini de sağladı.
Union Syndicale Lycéenne ise dağınık başlayan hareketi ulusal talepler etrafında birleştirmeye çalışıyor.
USL Başkanı Ryad Rani, hareketin temel taleplerini kitlesel öğretmen istihdamı, okul binaları için acil yatırım programı ve öğrencilerin “düzgün koşullarda eğitim görebileceği” kaynakların sağlanması olarak sıraladı.
Üniversite öğrencileri de katıldı
29 Eylül’de Union Étudiante, lise öğrencilerinin hareketine katılacağını açıkladı.
Union Étudiante ve Union Syndicale Lycéenne, 1 Ekim için liselerin ve üniversitelerin birlikte bloke edilmesi çağrısı yaptı.
Üniversite öğrencileri lise taleplerinin yanı sıra Parcoursup ve MonMaster üzerinden yapılan öğrenci seçimine, yükseköğretimin finansmanına, öğrenci barınmasına ve yabancı öğrencilerin karşı karşıya olduğu yüksek kayıt ücretlerine ilişkin taleplerini de harekete taşıdı.
Union Étudiante, 1 Ekim öğle saatleri itibarıyla Strasbourg, Paris, Montpellier, Lille, Lyon, Nanterre, Rennes, Brest, Poitiers, Rouen ve başka kentlerde 30’dan fazla üniversite veya kampüsün bloke edildiğini açıkladı.
France Universités ise aynı gün bloke edilen üniversite sayısını yaklaşık 10 olarak bildirdi. Dolayısıyla üniversite blokajlarının kapsamına ilişkin öğrenci örgütleri ile üniversite yönetimlerinin verileri birbirinden farklı.
Saint-Denis’de Paris 8 Üniversitesi öğrencileri yakındaki Bartholdi Lisesi’ne yürüyerek lise öğrencileriyle buluştu.
Paris’in merkezindeki Henri-IV gibi hareketin başladığı banliyö liselerinden çok farklı öğrenci profiline sahip okullarda da dayanışma eylemleri görüldü.
Hareket böylece banliyö liselerinden çıkarak lise ve üniversite öğrencilerinin ortak eylemlerine doğru genişledi.
Resmi rakam 1.027 okul, öğrenci örgütlerinin rakamı 640 blokaj
1 Ekim, hareketin şimdiye kadarki en geniş günü oldu.
Fransa İçişleri Bakanlığı ülke genelindeki yaklaşık 3.700 liseden 1.027’sinin eylemlerden etkilendiğini, bunlardan 222’sinde blokaj bulunduğunu açıkladı.
Union Étudiante ve USL ise aynı gün 640 lisenin bloke edildiğini bildirdi.
Rakamlar arasındaki fark, “eylemden etkilenen”, “blokaj girişimi yapılan” ve tamamen “bloke edilen” okulların farklı şekillerde sayılmasından kaynaklanıyor.
Ancak hem resmi veriler hem öğrenci örgütlerinin rakamları hareketin birkaç gün içerisinde yüzlerce okula yayıldığını gösteriyor.
2 Ekim’de hükümet, bir önceki gün yaşanan olayların ardından 400’den fazla liseyi kapattı ve birçok okulda uzaktan eğitime geçildi.
Bazı okul çevrelerinde gösteriler de yasaklandı.
Eğitim sendikaları: Talepler yalnızca yerel değil
Öğrencilerin talepleri öğretmen sendikalarının gündemiyle de kesişiyor.
SNES-FSU, SNUEP-FSU ve SNEP-FSU 1 Ekim’de yayımladıkları ortak açıklamada öğrencilerin personel eksikliği, bakımsız binalar, kalabalık sınıflar ve ağır ders programlarına ilişkin taleplerinin yıllardır eğitim çalışanlarının dile getirdiği sorunlarla örtüştüğünü belirtti.
SNES-FSU, sorunun yalnızca her okulun kendi içinde çözülemeyeceğini ve Eğitim Bakanlığının ülke çapında yanıt vermesi gerektiğini savundu.
Fransa Eğitim Yüksek Konseyinde de FSU, UNSA, FO, CFDT, CGT, SUD Éducation, öğrenci ve veli örgütlerinin dahil olduğu geniş bir grup, 1 Ekim’de öğrencilerle diyalog kurulması ve eylemlere katılmanın tek başına yaptırım gerekçesi yapılmaması yönünde ortak metin kabul etti.
Bazı yerel eğitim sendikaları ise 6 Ekim için grev çağrısı yaparak lise öğrencilerinin talepleriyle kendi personel ve bütçe taleplerini aynı eylem gününde buluşturmayı planlıyor.
Hükümet öğrenci temsilcileriyle görüşüyor
Hareket büyürken Eğitim Bakanı Édouard Geffray, öğrencilerin eğitim koşullarına ilişkin bazı taleplerinin meşru olduğunu kabul etti.
Hükümet ise eylemlerin bazı kentlerde şiddet olaylarıyla iç içe geçmesinin ardından hareketin dışarıdan gelen gruplar tarafından kullanıldığını savunuyor. Hükümet yetkilileri özellikle La France Insoumise’ı hareketi teşvik etmekle suçlarken parti bu suçlamaları reddediyor.
Öğrenci örgütleri ise hareketin temelinde okullardaki çalışma ve eğitim koşullarının bulunduğunu belirtiyor.
2 Ekim’de Geffray; Union Syndicale Lycéenne temsilcileri, öğrenci örgütleri, veli kuruluşları, eğitim sendikaları ve lise yaşam konseylerinin temsilcileriyle görüşmelere başladı.
USL Başkanı Ryad Rani görüşme öncesinde öğretmenlerin kitlesel biçimde işe alınması ve okul binaları için acil yatırım planı talep edeceklerini açıkladı.
Hükümet aynı zamanda 2027 bütçesinde burs almayan öğrencilerden BTS ve hazırlık sınıfları için ek kayıt ücreti alınmasını öngören düzenlemeden vazgeçti. Öğrenci hareketi açısından bunun daha geniş taleplere ne ölçüde yanıt vereceği ise henüz açık değil.
Sıradaki tarih: 6 Ekim
Union Syndicale Lycéenne ve Union Étudiante hareketi sürdürme kararı aldı.
İki örgüt 6 Ekim Salı günü lise ve üniversite öğrencilerini ülke çapında ortak gösterilere çağırıyor.
Çağrının merkezinde daha fazla öğretmen ve eğitim personeli, okul ve üniversitelere daha fazla kamu kaynağı, daha iyi binalar ve çalışma koşulları ile Parcoursup ve MonMaster gibi seçme sistemlerine yönelik itirazlar bulunuyor.
Bazı eğitim sendikaları ve yerel sendika birlikleri de 6 Ekim’de greve çıkacaklarını açıkladı.
21 Eylül’de Créteil’de birkaç boş öğretmen kadrosu nedeniyle başlayan bir okul blokajı, böylece iki haftadan kısa sürede yüzlerce liseye ve onlarca üniversite kampüsüne yayılan bir öğrenci hareketine dönüştü.
6 Ekim’de yapılacak ortak eylemler, lise ve üniversite öğrencilerinin ayrı ayrı başlayan taleplerinin kalıcı bir ortak harekete dönüşüp dönüşmeyeceğini gösterecek.
